Het is dinsdagochtend 27 september 1927 als in een zeer ondiepe sloot een dood zestienjarig meisje afkomstig uit Sappemeer bij Muntendam wordt gevonden. Omdat de sloot zo ondiep is, wordt gedacht aan een misdrijf. In haar tasje treft men een briefje aan waaruit blijkt dat ze een liefdesbetrekking heeft met een jonge onderwijzer uit haar woonplaats. De tekst op het briefje zou als volgt zijn: ‘Vaarwel, Hendrik’, met ondertekening. Het briefje zou het papiertje van een theezakje of een gescheurd suikerzakje kunnen zijn. Vermoed wordt dat zij zelf het briefje niet heeft geschreven. Dezelfde morgen arresteert de marechaussee uit Muntendam de jonge onderwijzer en wordt hij ingesloten. Het onderzoek wordt meteen ingezet; het onderzoeksteam verstrekt geen verdere inlichtingen. Wel worden de initialen van het meisje bekendgemaakt, G.K., ze blijkt de dochter te zijn van een weduwe. Later blijkt het te gaan om Geertje Kuur, geboren 24 mei 1911 in Sappemeer, dochter van Jakob Kuur en Grietje Penning. Moeder Grietje is voor de tweede keer getrouwd geweest met Berend Zwiers uit Sappemeer. De vader van Geertje, Jakob Kuur is stukadoor geweest en is overleden op 6 oktober 1918.

 

Wat voorafgaat

 

De dag ervoor, maandag om circa vier uur in de middag gaat de zestienjarige Geertje Kuur de woning binnen van een landarbeider, genaamd Jan Hamminga en zijn vrouw. Jan is oorspronkelijk afkomstig uit Muntendam. Het zijn haar oom en tante die aan het aardappelrooien geweest zijn en de opgewekte Geertje vraagt tante of ze een handje in het huishouden kan helpen. Geertje doet dat wel vaker en de aangeboden hulp is altijd welkom. Na het werk blijft Geertje mee eten. Vervolgens vraagt tante haar of Hendrik haar weer op komt halen, waarop ze antwoordt dat hij het te druk heeft met zijn studie. Ze wil graag tot negen uur blijven, maar oom en tante vinden dat ze niet later dan acht uur naar huis moet gaan, anders wordt het veel te laat. Geertje heeft haar moeder verteld dat ze haar grootmoeder in het Oosteind van Sappemeer wil gaan bezoeken en ook even bij een vriendin langs wil gaan. Geertje is beide adressen echter voorbij gereden om naar oom en tante te gaan omdat ze daar goede herinneringen aan heeft. Geertje luistert naar de goed bedoelde woorden van oom en tante en vertrekt opgewekt op de fiets terug naar huis.

 

In Sappemeer zit haar moeder geduldig te wachten, maar als ze om negen uur nog niet terug is, begint ze wat ongerust te worden. Ze gaat naar haar buurvrouw, de weduwe Kamphuis. Haar jongste zoon Hendrik is negentien jaar. Hij heeft een verhouding met Geertje. Er wordt in de pers zelfs gemeld dat hij met haar verloofd is. Hendrik is tijdelijk onderwijzer in Zuidbroek en nog bezig met zijn studie voor de hoofdacte. De jongeman is met zijn moeder bezig bonen te draden en te rijgen. Hendrik en zijn moeder weten niet waar Geertje is en dus gaat vrouw Zwiers weer naar huis en vervolgens naar bed.


Het wordt elf uur en Geertje is nog steeds niet thuis. Ze stapt uit bed en gaat nogmaals terug naar de buurvrouw die al in bed ligt. Zoon Hendrik zit nog in de kamer en is druk bezig met zijn studie. Hij wordt nu ook bezorgd dat Geertje nog steeds niet terug is. De verliefde Hendrik stapt op zijn fiets en gaat haar zoeken. Midden in de nacht klopt hij bij de familie Hamminga in Muntendam aan en vraagt of zij iets van Geertje weten. Zij is daar wel geweest, maar verder weten ze niets en dus gaat Hendrik terug naar huis.

 

Op zoek

 

De volgende morgen vroeg gaat men weer op zoek naar Geertje. Bij de zoekers is ook het dertienjarige broertje van Geertje, Johannes, geboren op 16 oktober 1913. Rond half vier komt hij, samen met een familielid, bij Hamminga aan. Hij denkt dat hij onderweg ergens een fiets gezien heeft. Ze rijden terug, en inderdaad bij een dam over een sloot aan de weg naar Muntendam vlakbij ‘Kars’ bat’ ziet hij de fiets tegen een hek staan. Hij herkent deze direct als de fiets van zijn oudere zus, Geertje. Iedereen zoekt de omgeving af, maar ze vinden Geertje niet. De jongen wil terug naar huis fietsen en komt zijn vader en Hendrik Kamphuis tegen. Hij vertelt dat hij de fiets gevonden heeft en het drietal fietst terug naar de plek waar hij de fiets heeft gezien. Echter hoe men ook zoekt, van Geertje wordt verder geen spoor gevonden. Teleurgesteld rijden ze terug naar Muntendam om de marechaussee op de hoogte te brengen van de gevonden fiets.


Een marechaussee gaat direct naar de plek van de fiets en al snel komt daar ook de opperwachtmeester aan. Inmiddels is het ook weer wat verder in de dag en het is niet meer zo donker, waardoor ze beter kunnen zoeken. De opperwachtmeester ziet in de sloot een krauwel (schoffel) staan en stoot met het ding in de ondiepe sloot om de diepte te peilen. Tot grote schrik ziet men dan het ineengedoken lichaam van een meisje. Het blijkt Geertje te zijn. Ze is dood en ligt met het gezicht voorover in het water. Een deel van haar rug steekt boven het water uit. Het blijkt ook dat zij een bloedneus heeft gehad, terwijl er blauwe nagelindrukken aan de hals te zien zijn en op haar gezicht zijn verwondingen zichtbaar. Ze heeft al haar kleren nog aan.

 

De aanhouding

 

Het lichaam van Geertje wordt door de opperwachtmeester in beslag genomen. Hendrik omhelst het ontzielde lichaam van Geertje. Ze vinden ook de portemonnee van Geertje. Echter, de opperwachtmeester pakt Hendrik Kamphuis bij de arm en zegt dat hij is aangehouden. Hendrik antwoordt dat hij gewillig mee zal gaan. Er volgen verhalen dat de meester voor de klas zou zijn gearresteerd en geboeid naar de cel is gebracht. Dat klopt echter niet en is gebaseerd op fantasie. Over het verdere onderzoek wordt niets verteld.


Er is ook een rijksveldwachter geweest met een politiehond en op woensdag heeft het parket van Winschoten in tegenwoordigheid van de burgemeesters Torringa van Muntendam en Jonkeren van Sappemeer, op het raadhuis overleg gevoerd. Dokter Mieremet uit Groningen voert sectie uit op het lichaam van Geertje.


Op diezelfde woensdagavond zit Hendrik nog voorlopig vast. Er wordt nog steeds niet verteld wat er precies aan de hand is. Het enige wat naar buiten komt is dat de negentienjarige Hendrik goed eet en vooral erg rustig is. Als een jong meisje op een dergelijke tragische wijze en zo onverklaarbaar om het leven komt en er is iemand van het andere geslacht aan te wijzen die haar heeft lief heeft gehad, denkt het publiek daar het zijne van. “Dan zal ze wel …..”, is het vermoeden. Echter alles is nog omgeven door een waas van geheimzinnigheid, de omgeving tast nog steeds in het duister.

 

Op woensdagavond tien uur wordt Hendrik weer in vrijheid gesteld. Er komen geruchten dat een ander persoon zou zijn aangehouden in verband met de zaak, maar dit wordt nergens aangetoond. Op donderdagmorgen komt het verlossende woord. De sectie op het lijk van het verongelukte meisje heeft aan het licht gebracht dat er vermoedelijk geen moord is gepleegd. Men vermoedt dat Geertje is verdronken en niet eerst is vermoord. Haar fiets is geheel intact en heeft bij de dam gestaan. Hoe Geertje het leven heeft gelaten is nooit exact duidelijk geworden.

 

De broer van Geertje overlijdt ook jong. Hij is metaaldraaier van beroep geworden en overlijdt op twintigjarige leeftijd te Sappemeer op 12 juni 1934.

 

Rustplaats van onze geliefde dochter en zuster Geertje Kuur, geb. 24 mei 1911, overl. 26 sept. 1927 te Sappemeer.
Bron: Graftombe.nl

 

 

Naschrift:


Zelf vind ik dit een opmerkelijk en vreemd verhaal. Heeft men inderdaad een briefje gevonden niet geschreven in het handschrift van Geertje met daarop de tekst: ‘Vaarwel, Hendrik’, met ondertekening? En zo ja, wie heeft dan het briefje ondertekend? Mogelijk is dat deze opmerking een dwaling is geweest van de pers. Immers, als een dergelijk briefje wordt gevonden, moet er toch meer aan de hand zijn geweest dan een ongeval. Verder valt het op dat er wordt gezegd dat Geertje een bloedneus heeft gehad en verwondingen heeft; blauwe nagelafdrukken aan de hals en ook verwondingen in het gezicht. Zijn deze verwondingen ontstaan door een ongeluk met de fiets? Hebben de onderzoekers sporen op de fiets gevonden? Of heeft de pers ook hier genoteerd wat ze uit de monden van inwoners heeft gehoord?


Mogelijk is er iemand die hierover meer kan vertellen.
Laat het dan even weten middels een mailtje aan nazatendevries@kpnmail.nl.

 

 

 

Bronnen:


De Noord-Ooster, 29-9-1927
De Tribune, 28-09-1927
De Telegraaf, 28-09-1927
Tilbursche Courant, 28-09-1927
De Standaard, 28-09-1927
Overijsselsch Dagblad, 28-09-1927
Het Volk, 28-09-1927
Onze Courant, 30-09-1927
De Limburger, 28-09-1927
Nieuwsblad van Friesland, 30-09-1927: Hepkema's courant (meest complete verhaal)
RHC GA, Groninger Archieven, AlleGroningers.nl

 


Deze pagina maakt deel uit van www.nazatendevries.nl.
Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen.
Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen...geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres.
Laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek.
Hoogeveen, 9 mei 2020.
Samenstelling: © Harm Hillinga
.
Menu Artikelen.
Terug naar de HomePage.
Top