Oude Statenzijl is een voormalig gehucht in de gemeente Oldambt, in een uithoek van de Kroonpolder ten zuiden van Bad Nieuweschans. Tot 1874 heeft hier de afwateringssluis, een zijl, gelegen. Na de aanleg van de Reiderwolderpolder is die functie overgenomen door een nieuwe sluis bij Nieuwe Statenzijl. Bij de sluis te Oude Statenzijl heeft ook een zijlhuis annex herberg van de zijlwaarder gestaan.
Na de aanleg van Nieuweschans in 1628 wordt vlak bij de vesting een sluis gebouwd waarmee men zo nodig het omliggende land onder water kan zetten. Deze sluis te Oudezijl verliest al snel zijn betekenis door stormvloeden en nieuwe landaanwinning.
Sluiswachterswoning, v.l.n.r onbekende soldaat, postbode Bos, veldwachter Boes, Ailko Edens, sluiswachter Weija Edens-Brongers, dienstbode Margie van Hedel, onbekende soldaat. Foto: 1923. Uit eigen verzameling. Geen scherpere foto beschikbaar.
Een nieuwe sluis, tot 1874 eerst aangeduid als Statenzijl, wordt in 1707 aangelegd in opdracht van de Staten van het gewest Stad en Lande. De sluis speelt in die tijd een belangrijke rol in de verdediging van de oostgrens van de Republiek. Hij speelt ook een belangrijke rol bij het scheepvaartverkeer. In geval van oorlog kunnen de sluisdeuren geopend worden, zodat de vijand zich in het geïnundeerde[1] land niet vrij kan bewegen. Na de Franse inval van 1795 willen vluchtende Engelse troepen alsnog de sluizen openen, maar de sluiswachter Geert Jacobs Zijlwaarder verhindert dat, naar verluidt door de verantwoordelijke officieren dronken te voeren. Op de nabijgelegen dijk bevinden zich geschutsbatterijen.
Naast de Oude Statenzijl heeft het Duitse Wymeerer Siel (Wijmeersterzijl) gelegen, dat via het Wymeerer Sieltief het water van Bunderneuland en Wymeer af moet voeren. Bij deze sluis heeft ook een zijlhuis gestaan.
"Bijlage IV. Kanalisatie van Westerwolde. Ontwerp eener "keersluis" bij de Oude Statenzijl. Plattegrond Binnen Aa met de keersluis. Met dwarsprofiel van het omsnijdingskanaal en een doorsnede. In rood het ontwerp sluizen en verbreding van de Binnen Aa. Schaal 1:1.000 : 1:200 (profiel). Datum: 1898. Behoort bij de memorie betreffende het kanalistatie-ontwerp van Westerwolde. 15 december 1898, get. door de hoofdingenieur van de Waterstaat Van Elzelingen. Kanalisatie van Westerwolde. Ontwerpen van een keersluis, schut- en uitwateringssluis, 1898 (1898). Relatie 3345-1-20." Archief Provinciale Waterstaat II-E nr. 178 Uit de collectie van Groninger Archieven. Bron: Groninger Archieven, RHCGA, Groninger Archieven, Beeldbank Groningen.
Kanalisatie Westerwolde. Verruiming Westerwoldse Aa. Baggerschepen ter hoogte van Oude Statenzijl. Foto: T. Post 1908. Relatie: Zie inventaris waterschap Westerwolde + originele foto is inv.nr. 2352. Uit de collectie van Waterschap Hunze en Aa's. Bron: Groninger Archieven, RHCGA, Groninger Archieven, Beeldbank Groningen.
Na de aanleg van de Nieuwe Statenzijl in 1874 gaat de Oude Statenzijl fungeren als keersluis. Het Wymeerer Sieltief wordt doorgetrokken naar Pogum. Met het rechttrekken van de Westerwoldse Aa rond 1970 komt de Oude Statenzijl te vervallen. De bebouwing wordt gesloopt en het gehucht verdwijnt geheel van de kaart.
Bij Oude Statenzijl heeft ook een boerderij gestaan. Deze boerderij is later in het bezit gekomen van de familie Menso Delger, maar is nu ook verdwenen.
Voormalige boerderij te Oude Statenzijl nr. 1. Foto: Jur Bosboom, 1974. Colectienaam Provinciale Groningse Oudheidkundige Commissie. Bron: RHCGA, Groninger Archieven, Beeldbank Groningen.
Bij de voormalige Oude Statenzijl ligt sinds eind jaren zeventig een in- en exportstation voor aardgas van de Gasunie
De Groninger Internet Courant van 13 augustus 2002 plaatst hierover het volgende artikel:[2].
“Het aan de grens met Duitsland gelegen Oude Statenzijl in oost-Groningen zal zich in sneltreinvaart ontwikkelen tot een internationaal handelscentrum voor aardgas. Dat is te danken aan de Gasunie, die een nieuwe verkooporganisatie heeft opgericht die luistert naar de naam EuroHub. In Oude Statenzijl komen veel aardgasstromen uit Nederland, Duitsland, Rusland en Noorwegen samen.
EuroHub biedt sinds woensdag 27 februari (2002, HH) de service ‘title transfer’ – overdracht van eigendomsrechten – aan in het hoogcalorisch gasnetwerk Oude Statenzijl/Bunde/Emden. EuroHub is een nieuwe onderneming. Gastransport Services, het netwerkbedrijf van de N.V. Nederlandse Gasunie, is 100% aandeelhouder. EuroHub zal in de toekomst haar dienstenpakket uitbreiden. Daardoor is de onderneming in staat tal van handelsactiviteiten te faciliteren en ontstaat een volwaardige ‘hub’, een handelsplaats voor aardgasstromen. In de hub kunnen gasverkopers handelen in gasstromen. Gastransport Services houdt zich op dit moment al bezig met ‘title transfer’ op haar gasterminals in Oude Statenzijl/Bunde en Emden door middel van het afsluiten van pseudo-transportcontracten, maar vindt dat niet passen binnen de normale transportdiensten. Vandaar dat deze activiteiten nu in een aparte onderneming, EuroHub, worden ondergebracht.
EuroHub B.V. is opgericht op 28 december 2001. Het kantoor is gevestigd in Groningen. De nieuwe onderneming zal ook, zodra dat commercieel verantwoord is, meer services aanbieden. De voorbereidingen daartoe zijn gestart. De Europese gasindustrie volgt de ontwikkelingen ten aanzien van een grensoverschrijdende hub in de regio Noord-Nederland en Noord-Duitsland op de voet. Diverse marktpartijen voeren al geruime tijd besprekingen over de oprichting van een dergelijke hub. De regio Oude Statenzijl/Bunde/Emden is daarvoor bijzonder geschikt, omdat hier gasstromen passeren die afkomstig zijn uit Nederland, Noorwegen, Duitsland en Rusland en omdat er in de betrokken regio veel gasopslagfaciliteiten aanwezig zijn. Op de hub kunnen gasverkopers handelen in gasstromen. Gastransport Services vindt hub-activiteiten goed passen bij een transportbedrijf en voelt zich daarbij gesteund door de Europese gasindustrie. Met de oprichting van een specifieke, aparte onderneming, die zich richt op hub-services, verschaft Gastransport Services zich een goede positie bij de facilitering van de gashandel in een geliberaliseerde Europese gasmarkt. Meer informatie over EuroHub B.V. is vanaf 27 februari (2002, HH) te vinden op de website www.eurohubservices.com”. [3] Dode link.
Wat van de EuroHub anno 2025 nog over is: Lees er hier meer over.
Weet je nog meer laat het dan weten via de mail.
 Lees meer: Een integrale blik op de kwaliteit van de fysieke omgeving
-----> Ik ben nog op zoek naar foto's van de oude zijl/sluis van Oude Statenzijl.
Vroeger ben ik er vaak langs gekomen, meer het ontbreekt me nog aan een leuke foto! Mail.
Rond 2015 gerealiseerde ecologische zone langs de Westerwoldse Aa ter plaatse van het vroegere Oude Statenzijl. Het gebied maakt deel uit van een weids landschap dat geliefd is bij vogelaars en wandelaars. Het bevindt zich in een regio die bekend staat om zijn zilt-zoete overgang en brakwatergetijdenlandschap nabij de Dollard. Foto: Hardscarf, 21 aug. 2021. Licentie: Creative Commons.
Bronnen:
- Wikipedia, Oude Statenzijl.
- Groninger Internet Courant, 13 augustus 2002.
- www.eurohubservices.com (site bestaat niet meer).
| 
