Het provinciehuis van Groningen is het bestuurlijk centrum van de provincie Groningen. Het gebouwencomplex, een Rijksmonument nr. 18559, staat aan de oostzijde van het Martinikerkhof in het hart van de stad Groningen. Het frontgebouw aan het Martinikerkhof dateert uit het begin van de twintigste eeuw, de achterzijde, met daarin de statenzaal, is de voormalige Latijnse school van Groningen en dateert uit de late middeleeuwen.

De voorzijde van het oude gedeelte van het Provinciehuis met links de portierswoning. Bron: Foto: Gouwenaar, 12 juni 2008. Licentie: Publieke Domein.

Geschiedenis

De huidige provincie Groningen ontstond in 1594 na de reductie van Groningen. De Ommelanden willen weinig van de stad weten, maar de Republiek hecht groot belang aan de stad als vesting in het noorden en dwingt de Ommelander jonkers een niet gewild samengaan met de stad op. Voor het bestuur van het nieuwe gewest wordt na lang zoeken de voormalige Sint Maartensschool uitverkoren.

Huidige gebouw
De oude Sint Maartensschool voldoet tot in de negentiende eeuw als zetel van het bestuur van Stad en Lande. Er worden in de loop der jaren wel een aantal kleine bijgebouwtjes aan het gebouw toegevoegd, maar tot 1871 blijft de oude school de kern van het provinciehuis. In dat jaar wordt aan het Martinikerkhof een nieuw provinciehuis geopend, dat aan het Martinikerkhof, voor het oude schoolgebouw wordt gebouwd. Het nieuwe provinciehuis, een Waterstaatgebouw, wordt echter na veertig jaar alweer gesloopt en vervangen door het huidige gebouw, ontworpen door J.A. Vrijman, die in Groningen ook het Academiegebouw heeft ontworpen. De oude Sint Maartensschool is nog steeds in het complex terug te vinden, het is tegenwoordig in gebruik als de vergaderzaal van Provinciale Staten.

Portierswoning
Naast het provinciehuis staat de portierswoning. Dit is een herbouw van het oude Cardinaalshuis (Huis Cardinael), dat in 1559 wordt gebouwd in de (Oude) Kijk in 't Jatstraat, waarschijnlijk voor mandenmaker Pauwei Cornelis, die lid is van de gezworen gemeente en hoofd is van de schutterij. Het huis is vernoemd naar de laatste eigenaar, effectenhandelaar Klaas Cardinaal. In 1893 wordt het afgebroken, maar de stenen van de Renaissancistische façade met de portretmedaillons van Alexander de Grote, Koning David en Karel de Grote (waarschijnlijk een afgeleide van de van neghen den besten) worden door toedoen van rijksarchivaris Johan Adriaan Feith bewaard en na de bouw van het Provinciehuis in 1927 weer opgebouwd naast het provinciehuis. Het is intern met het provinciehuis verbonden door een viertal doorgangen.

Overzicht van de overkapte binnenplaat van het Provinciehuis, met rechts het nieuwe gedeelte en links het oude gedeelte. De binnenplaats is geheel overkapt. Bron: Chris Booms, Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, juli 2008. Licentie: Creative Commons.

Deze pagina maakt deel uit van www.nazatendevries.nl. Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen. Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen......... geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres (zie rode balk boven). Wij hebben ons uiterste best gedaan om de auteurs van teksten/citaten en copyrightbepalingen van afbeeldingen te achterhalen. Mocht je rechthebbende zijn en hierover vragen of opmerkingen hebben, neem dan contact op via e-mail. Lees ook de 'Disclaimer' en 'Privacy' voor méér informatie en laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek, dan weet ik waarvoor ik het doe. Hoogeveen, 28 oktober 2016. Revisie: 11 april 2025. Samenstelling: © Harm Hillinga. ↑ Top