Voor jaren terug heeft er een heks in het Kolhamster bos gewoond die wijd en zijd berucht is geweest. Wat dat mens uitgevoerd heeft, daar kan je niet bij. Daar is een kind geweest, dat is uit het bed gevlogen alsof het bezeten is. Uit het hoofdkussen hebben ze toen een lange krans gehaald. Ze hebben nog nooit iets gezien dat zo mooi is geweest: allemaal veren van de allermooiste kleuren. Ze hebben geen idee gehad dat de krans in het kussen heeft gezeten. En wat ze al niet meer heeft gedaan? Ze behekst mensen en dieren, zelfs iedere dag de karn. Maar velen gaan ook vaak naar haar toe als ze wat willen.

Zij laat ze dan een vinger in een pot steken en dan moeten ze haar nazeggen:

Met Outse, haar zoon, kan ze niet opschieten. Zij wil hem ook laten zweren. Maar hij zegt:

Als hij dat gezegd heeft, is zijn moeder verdwenen en staan er wel vijftig varkens om hem heen te knorren. Outse wil ervandoor; hij vlucht door het bos heen, maar de zwijnen blijven om hem heen. Hij kan niet uit het bos komen. Even later zijn de varkens weg en zijn het allemaal katten om hem heen.

Dan zegt hij tegen zijn moeder: ‘Je ziet mij nooit weer!’ En niemand in Kolham heeft ooit weer van hem vernomen.

Verzamelaar Ko ter Laan heeft dit verhaal over het dorpje Kolham bij Hoogezand gepubliceerd, en heeft er zelf aan zitten sleutelen; in de Nederlandstalige versie laat hij bijvoorbeeld de passage over het betoverde kind weg. Zijn basistekst moet evenwel ook al bewerkt zijn geweest, want de combinatie van de verschillende elementen doet geforceerd aan. De heks die in het bos woont en daar als een wijze raadgeefster praktiseert is vooral een romantische voorstelling en wordt niet door sagen materiaal ondersteund. De varkens lijken ontleend aan Homerus’ epos over Odysseus, met daarin de passage over Circe die haar vrijers in zwijnen verandert, totdat Odysseus haar de baas wordt. Deze details komen waarschijnlijk uit de pen van een negentiende -eeuwse schrijver. Hier duidt de bij name genoemde zoon ook al op, aangezien dergelijke personen in dit soort verhalen doorgaans anoniem zijn. Mogelijk heeft de naam Kolham (men kan die letterlijk opvatten als woonplaats van een kol = heks’ iemand geïnspireerd.

De passage over de betovering met de verenkrans in het kussen is daarentegen authentiek. Ook het gegeven van de man die door katten wordt omringd is traditioneel, maar dan wel zonder de voorafgaande betovering. Tenslotte is de spreuk niet bestemd geweest voor klanten, maar uitsluitend voor degene die een heks haar kunsten heeft willen onderwijzen, en dat kan een zoon zijn geweest.

In Waterland in 1903 wordt verteld dat de leerling heeft gezegd: ‘Ik houd het met God en niet met de duivel, en jij kunt naar de weerlicht lopen.’ Al die engelen horen dus ook niet echt bij de duivel; die beschikken over duiveltjes.
Huizenga-Onnekes tekent eenzelfde verhaal op over een zekere Aaltje, een boerin in De Pallerd, over wie ook wordt verteld dat ze op een stormachtige nacht met andere heksen op een bezemsteel door de lucht is gevlogen.
De volgende dag hangen er dan een heleboel vrouwenmutsen in de hoogste eikenboom. Dat anekdotische karakter past ook beter bij het verhaal over het heksen leren, want ook bij heksenvluchten plegen mannen (uit onkunde) een rijm verkeerd op te zeggen als ze mee willen doen. In plaats van óver haag en heg gaan ze dan dóór haag en heg. Dat is ook in De Pallerd bekend.

Het verhaal over de heks in Kolham is daarentegen een samenraapsel van romantisch, anekdotisch en historisch materiaal.