Kaart van de Noordplder ten noorden van Usquert.
Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Noordpolder_(Groningen).
Kaart van de Noordplder ten noorden van Usquert.
Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Noordpolder (Groningen).


De Noordpolder is de oudste van de grote landaanwinningen in Noord Groningen, na de aanleg van de Middendijk in 1718. In de tijd van Koning Lodewijk Napoleon worden plannen gemaakt voor het „Proiect der nieuwe Bedyking‟ van de „Westernieuwlander, Andeler, Warffumer en Uskwerder Kwelders‟. Keizer Napoleon heeft alle buitendijkse terreinen tot staatseigendom verklaard. Voor de Noordpolder maakt hij onder druk van de Groningse boeren een uitzondering. Zij behouden het „recht van opstrek‟, de eigendom van de aangeslibde gronden. De Noordpolder is niet alleen de eerste van de jonge polders, ook vinden vooral daar nieuw innovaties in de landbouw plaats. Geert Reinders van Groot Zeewijk, speelt daarbij een belangrijke rol.


Veel boeren in het Groninger kustgebied hebben het in met name de 19e eeuw tot welstand gebracht. De vaak kapitale boerderijen met grote schuren en imposante voorhuizen zijn er getuige van. Zij bereiken nogal eens een maatschappelijke status die vergelijkbaar is met die van de hoge burgerij in de grote steden en ze bekleden in het landsbestuur vergelijkbare posities. Er is ook een keerzijde: de arbeiders profiteren, gemiddeld genomen, niet of veel minder van de welvaart, hoewel de situatie in werkelijkheid minder zwart wit is geweest dan vaak wordt gedacht.


Er is eigenlijk geen gebied in Nederland waar zoveel boeren met zoveel grandeur van vroeger aanwezig zijn geweest. Ook niet in het aangrenzende Friese kustgebied, waar toch op precies dezelfde wijze het land door het water en door activiteiten van de mens gevormd is, in eenzelfde eeuwenlang proces van geven en nemen, en waar de klei op zich net zo vruchtbaar is[1].


Er is dus iets speciaals aan de hand geweest met de Groninger boer, met name op het Hogeland en in het Oldambt. Hij heeft een ontwikkeling gekend die inderdaad uniek is, in Nederland, maar ook vergeleken met andere streken in Groningen. En mede daardoor is het kustgebied van Groningen in cultuur-historisch opzicht uniek[2].

 

Noordpolderkanaal (links) en Zijlriet (rechts) vanaf de Zijlweg naar het westen.

Noordpolderkanaal (links) en Zijlriet (rechts) vanaf de Zijlweg naar het westen. Foto: Hardscarf, 30 januari 2022. Licentie: Creative Commons

De Noordpolder is een buurtschap, polder en voormalig waterschap in het noorden van  Groningen. De 3500 hectare grote polder, gelegen ten noorden van Pieterburen, Warffum en Usquert, ontstaat in 1811 na de aanleg van de Noorderdijk over de rand van de toenmalige kwelder en is een van de grootste waddenpolders. Bij de inpoldering wordt een spuisluis aangelegd, Noordpolderzijl genaamd. Voor de inpoldering is de kwelder al lange tijd bewoond. Om zich in te dekken tegen extreem hoog water zijn de toenmalige buitendijkse boerderijen op verhogingen, de wierden, gebouwd. De grootste boerderij (ongeveer 200 hectare) van de Noordpolder is “Groot Zeewijk”. Bij deze boerderij bevindt zich de oude begraafplaats van de familie Reinders, die hier hebben gewoond[3]. Het Noordpolderkanaal is later aangelegd als vervoersmogelijkheid voor landbouwproducten. Het kanaal heeft een verbinding, het Polderdiep, met het Warffumermaar. In het Polderdiep ligt in de Middendijk de keersluis, de Wachter, die beter bekend is als “Klief”[4].


Het waterschap Noordpolder, dat in 1811 is opgericht, omvat dan behalve het gebied dat tegenwoordig als zodanig wordt aangeduid (het gebied tussen de Middendijk en de zeedijk), ook het gebied van de uiterdijken (het gebied ten zuiden van de Middendijk). Dit gebied heeft uitgewaterd via 12 duikers in deze dijk af op het Noordpolderkanaal. Het waterschap heeft ook de zeedijk onderhouden. Sinds 1995 wordt het gebied en de dijk beheerd door het waterschap Noorderzijlvest[5][6].

 

Spuisluis "De Klief' in de Warffumermaar en oude zeedijk (middendijk).

Spuisluis "De Klief' in de Warffumermaar en oude zeedijk (middendijk). Auteur: Uberprutser. 15 juli 2014. Licentie: Creative Commons.

 

Meer lezen:
- Geert Reinders op Groot Zeewijk (geschiedenis) - in voorbereiding
- Geert Reinders op Groot Zeewijk (genealogische gegevens) - in voorbereiding
- Jan Westers op Groot Zeewijk - in voorbereiding
- De ouders van Geert Reinders (genealogische gegevens) - in voorbereiding
- De grootouders van Geert Reinders (geschiedenis en genealogische gegevens) - in voorbereiding

 

Noten, bronnen en referenties

- Voor een delenl van de tekst is gebruik gemaakt van het artikel Noordpolder op Wikipedia (noot 3). De tekst is aangepast, bewerkt en aangevuld door de webmaster.

 

1  Kunst-en-cultuur.infonu.nl. Het Groninger kustgebied: Boeren en arbeiders.

2  Kunst-en-cultuur.infonu.nl. Het Groninger kustgebied: Boeren en arbeiders.

3  Wikipedia, Noordpolder (Groningen).

4  Een klief (ook klieve, kleef of klijve) is de Groningse benaming voor kleine spuisluis (met sluisdeuren) dan wel een klepduiker, soms ook een stuw in de vorm van een houten schot die moet voorkomen dat te veel water wegstroomt. Een knijp, een houten plank die wordt opgetrokken om water in te laten (een inlaatduiker) wordt soms ook wel klief genoemd. Volgens K. ter Laan is deze betekenis vooral gebruikelijk in het Oldambt.

5 mr. C.C. Geertsema (1910) De zeeweringen, waterschappen en polders in de provincie Groningen, Groningen: Erven B. van der Kamp, blz. 325, kaart: Blad 2.

K.A.M. Engberts en A.L. Hempenius, Verzamelinventaris van de archieven van de 'kust'waterschappen in het waterschap Hunsingo en het waterschap Reitdiep, Groningen (2011), blz. 84.

 

 


Deze pagina maakt deel uit van www.nazatendevries.nl. Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen. Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen......... geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres (zie rode balk boven). Wij hebben ons uiterste best gedaan om de auteurs van teksten/citaten en copyrightbepalingen van afbeeldingen te achterhalen. Mocht je rechthebbende zijn en hierover vragen of opmerkingen hebben, neem dan contact op via e-mail. Lees ook de 'Disclaimer' en 'Privacy' voor méér informatie en laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek, dan weet ik waarvoor ik het doe.

Hoogeveen, 22 december 2025.
Samenstelling: © Harm Hillinga.
Klik hier om naar het menu ARTIKELS te gaan.
Klik hier om terug te gaan naar de HOMEPAGE.
Top