De Garnizoenskerk met links de aangebouwde pastorie. Foto: André van Dijk, 15 januari 2009. Bron: Reliwiki. Lincentie: Public Domain.

 

De Garnizoenskerk

 

Binnen het wallenstelsel is destijds weinig ruimte voor bebouwing, hetgeen duidelijk zichtbaar is bij de kerk die er in 1626 is gekomen. Het heeft dienst gedaan voor de militairen die in de vestingstad destijds gelegerd zijn geweest.
De kerk, gebouwd in 1626, staat met twee zijden pal aan de straat; in beide lange wanden vinden we ingangen. De ene ingang wordt afgesloten met een rondboog, de andere heeft een classicistische omlijsting. De kerk heeft een houten gewelf dat op beschilderde consoles rust. Verder is er een eenvoudige preekstoel met snijwerk, koperen zandloperhouder en twee kaarsenhouders; eenvoudige banken met blakers en knoppen op de zijden. Eenvoudige rondboogramen zorgen voor licht in de kerk.

 

Diverse verbouwingen hebben plaatsgevonden voordat de zaalkerk zijn huidige vorm heeft gekregen. In 1772 is de dakruiter van het midden naar het zuiden verplaatst en is de topgevel een wolfseind. Daarnaast is de pastorie tegen de kerk aangebouwd. Een geschilderd memoriebord – waarop melding wordt gemaakt van de gift van Willem I – herinnert aan het herstellen van de kerk in 1828, toen ook de zuidgevel is gesloopt en herbouwd met Friese klinkers.

 

In 1858 is de zuidgevel opnieuw afgebroken en opgetrokken, in 1859 wordt het torentje vernieuwd. De pastorie heeft een omlijste ingang en vier zesruitsvensters beganegronds en vijf vierruitsvensters op de verdieping.

 

Het interieur van de kerk is zeer ingetogen. In het jaar 1772 zijn kerk en pastorie met elkaar verbonden; ze vormen één geheel, wat heel bijzonder is. Tot die tijd maakt de kerk deel uit van het Landhuyscomplex, waarbinnen alle militaire zaken worden geregeld. Ook in 1772 is in 1772 aangebracht; de vormgeving past bij deze periode [1].

 

Interieur met preekstoel en daarboven 'prijkt het orgel'. Foto: André van Dijk, 15 januari 2009. Bron: Reliwiki. Lincentie: Public Domain.

 

Het orgel

 

Boven de preekstoel is een zeldzaam geschilderd orgelfront met laat barokke vormen, compleet met registerknoppen, muziekboek en speeltafel. Als de balkenzoldering wordt verwijderd om plaats te maken voor het huidige gewelf, moeten de balken boven de preekstoel blijven zitten, omdat zij de dakruiter dragen.

Het orgel is waarschijnlijk geschilderd om deze reconstructie te verbergen. In de dakruiter, achter ‘het orgel’ bevindt zich een uurwerk uit de 17e eeuw. J.H. Koster uit Blijham krijgt dit uurwerk in 1983 weer aan het lopen met behulp van een wasmachinemotor en een fietsketting [1]. In de meeste Groninger kerken vinden we een pijporgel, maar die is hier dus niet te vinden.


In de voormalige garnizoenskerk van Oudeschans worden regelmatig concerten gegeven. Ook fungeert de kerk als multifunctioneel centrum voor het dorp.

 

In 1758 heeft de kerk een avondmaalsbeker gekregen van de Raad van State met als opschrift:

 

Kerkbeker van de Bellingwolderschans gegeven door den ed Mog Raad van Staate der Vereenigde Nederlanden in jaar 1758

 

De kerk is in het bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken. In de voormalige garnizoenskerk van Oudeschans worden regelmatig concerten gegeven. Ook fungeert de kerk als multifunctioneel centrum voor het dorp.

 

Interieur. De foto is gemaakt op 12 april 2015. Bron: Reliwiki. Licentie: Public Domain.

 

'Het orgel' in de kerk. Foto: André van Dijk, 15 januari 2009. Bron: Reliwiki. Licentie: Public Domain.

 

Zerken in de kerk

 

In de meeste oude Groninger kerken liggen wel zerken. Veel zerken zijn van de landadel, notabelen, pastoors of andere lieden van aanzien. In de Garnizoenskerk van Oudeschans bevindt zich in het looppad tussen de banken, slechts één zerk. Het blijkt een grafzerk te zijn van Jan Gerard Georg van Maneel (Maneil).

 

Lees hier het hele artikel over: 'Enkele oude graven ontrafeld'.
Lees hier over 'De Vesting Oudenschans'.

 


Bronnen:


1. Stichting Oude Groninger Kerken
2. Reliwiki.nl, Oudeschans
3. Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

 

 


Deze pagina maakt deel uit van de website www.nazatendevries.nl.
Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen.
Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen...geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres.
Laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek.
Hoogeveen, 05 december 2019
Samenstelling: © Harm Hillinga
Menu Artikelen.
Terug naar de HomePage.
Top