De verdwenen molen van Westerlee

 


Molen Bulder
Aan de Molenstraat 4 te Westerlee heeft ‘Molen Bulder’ gestaan. De molen is in 1852 herbouwd voor Jan Nicolaas Mulder[1] en in 1958 voor een groot deel afgebroken. Alleen het onderstuk staat er nog. Het is een achtkante stellingmolen geweest en in gebruik geweest als windmolen voor het malen van koren. De molen heeft een bovenkruier gehad met een oud-Hollandse opgehekte vlucht. De nog bestaande onderbouw is van steen, van de houtgedekte bovenbouw is niets meer over. De voorganger van deze molen is een standerdmolen geweest. Van de korenmolen van H. Bulder is de onderbouw blijven staan na de sloop in 1958 waarvoor al eerder op 7 december 1955 een vergunning tot sloop is afgegeven.

 

 

 

Geschiedenis van de molen
In 1629 wordt er een standerdmolen verplaatst naar Nieuweschans. De molen is weer herbouwd in 1629, mogelijk omdat de vorige te klein is geweest. De tweede standerdmolen is gebouwd in 1651 en heeft in die tijd een vlucht gehad van 75 voet. De standerdmolen verbrandt in 1852. In dat jaar wordt de molen vervangen door een achtkante bovenkruier met stelling. Hiervan is dus alleen nog de stenen onderkant aanwezig die nu in particulier eigendom is en als schuur wordt gebruikt. Het ziet er echter naar uit dat deze schuur langzaam verandert in een ruïne.
In 1825 is Willem Meedendorp Mulder en in 1809 probeert hij de molen te verkopen, echter in 1825 wordt hij nog steeds genoemd als mulder. In 1826 staat de molen bekend als bakkersmolen en staat er een muldershuis. Er is dan een elektromotor aanwezig van 12 pk.

 

Op deze oude foto lijkt het erop dat er klederdracht wordt gedragen. Mij is niet bekend of dat in Westerlee vroeger het geval is geweest.
Op deze oude foto lijkt het erop dat er klederdracht wordt gedragen. Mij is niet bekend of dat in Westerlee vroeger het geval is geweest.

 

R. Luth is ook eigenaar geweest, die de molen heeft overgenomen van K. Luth[2]. Tussen 1826 en 1836 zijn een zekere Jan en Aaldrik eigenaar. In 1852 is de molen nog in goede staat en wordt de molen door een vaste molenmaker onderhouden, namelijk K. Wiertsema uit Scheemda. In die tijd wordt de molen zeer belangrijk geacht voor het dorpsbeeld[3].

 

Na 1836 worden verschillende namen genoemd, Jan Nicolaas (?) Mulder, van 1867 tot 1870 en H.J. Mulder in 1875.


Vanaf mei 1933 is H. Bulder eigenaar van de molen,  vandaar de naam (Molen Bulder).

 

In 1945 zijn de roeden vervangen door twee gebruikte roeden uit Termunten voorzien van zelfzwichting. De bovenkant van de molen in Termunten is afgebrand en de onderkant wordt daar tegenwoordig gebruikt als woning. De as van de molen in Westerlee is er in 1958 uitgehaald en daarna is de kap dichtgemaakt. Een en ander volgens K.B. Haan te Westerlee – Heiligerlee.

 

Omdat de opdracht tot verhuizing van de molen volgens besluit op 2 februari 1629 van Provinciale Staten van Groningen komt, zijn veel details bekend[4].


Uitsnede van een ansichtkaart van molen Bulder in Westerlee aan de Molenlaan.
Uitsnede van een ansichtkaart van molen Bulder in Westerlee aan de Molenlaan.

 

In de Groninger Courant van 12 oktober 1855 lezen we:

 

‘Op nader te bepalen tijd en plaats, zal in het openbaar, voor den tijd van drie of zes jaren, ter verhuring worden aangeboden:


1. Eene Behuizing, nieuw en aanzienlijk, van onderscheidene VERTREKKEN en GERIJFELIJKHEDEN voorzien, tot verschillende Bedrijven geschikt, 'met grooten TUIN daarbij, staande en gelegen nabij het Tolhek bij de voormalige Kloostertil te Westerlee, in eigendom door L. UDEMA bewoond en gebruikt.

 

2. Eene Behuizing, de voormalige Chercherswoning[5], met TUIN; voorzien van twee afzonderlijke WOONKAMERS, staande en gelegen bij den Korenmolen te Westerlee, en

 

3. Eene Behuizing met grooten TUIN, mede te Westerlee, thans door HARM GEERTS SCHOENMAKER in huur bewoond en gebruikt’ [6].

 

Met de tweede woning wordt kennelijk de woning van de molenaar bedoeld.


Molen Bulder in betere tijden.
Molen Bulder in betere tijden.

Op 31 mei 1947 vraagt de vereniging ‘De Hollandsche Molen’ te Amsterdam subsidie aan als bijdrage in het herstel van een roede van de molen dat f 1400,- moet gaan kosten. De eigenaar kan de kosten niet zelf helemaal betalen.

 

Het wordt 12 november in dat jaar als de vereniging met een andere opstelsom komt voor meerdere werkzaamheden aan de molen, waar neerkomt op f 4.565,- In dit schrijven wordt aangegeven dat Bulder een ‘mooie en beste korenmolen’ heeft en een ‘volbloed molenaar’ is.

 

Op 18 augustus 1948 maakt de burgemeester van de gemeente Scheemda bekend dat het instant houden van de molen van groot belang is en dat is vernomen dat Bulder zelf f 1000,- zal bijdragen. De burgemeester wil graag weten welke formaliteiten nog dienen te worden verricht, welke inlichtingen nog worden gewenst en door wie de bijdrage het best kan worden aangevraagd.

 

Op 3 november 1949 wordt gevraagd of de firma Roemeling en Hassing herstelwerkzaamheden heeft uitgevoerd, waarna zal worden bekeken of men in aanmerking komt voor Rijkssubsidie. Het wordt op 17 november 1949 als er nog steeds niets aan het herstel van de molen is gebeurd.

Deze herstelwerkzaamheden zullen derhalve nooit hebben plaatsgevonden want, drie jaar later, in 1950 wordt de molen ‘ontwiekt’ en zal in 1956 worden gesloopt. Voorzover ik heb kunnen nagaan is er dus nooit subsidie verstrekt, waardoor de molen roemloos ten onder is gegaan [7].

 

Het molenrestant wordt in 1998 bekeken door Lowlands Management uit Groningen/Amsterdam voor eventuele verplaatsing naar Pella, Iowa in de Verenigde Staten om ter plaatse te worden gebruikt voor de reconstructie van een authentieke Nederlandse molen. Uiteindelijk blijkt de huidige eigenaar van de stomp niet tot verkoop bereid en blijft het onderstuk aan de Molenstraat te Westerlee staan, terwijl het lanzaam wegkwijnt tot een ruïne.

 

 

De onderkant van de molen is als schuur blijven staan. Langzamerhand verandert het restant in een ruïne.
De onderkant van de molen is als schuur blijven staan. Langzamerhand verandert het restant in een ruïne.

 

 

 

Noten, bronnen en referenties:

 


Noten:

1. Website AlleMolens.nl

2. Website AlleMolens.nl, ‘De Hollandse Molen’.

3. Website AlleMolens.nl.

4. Molendatabase van verdwenen molens, bijgewerkt 10 mei 2021, gezien op 21 februari 2022.

5. Chercherswoning: Een sarrieshut is de woning van een ambtenaar, aangesteld door de Staten van de provincie Groningen (Stad en Lande). Officieel wordt deze woning omschreven als cherchershuis of cherchershut en de ambtenaar heeft de titel van chercher. Het woord chercher is afgeleid van het Oudfranse woord sarchier, dat belasten betekent. In het Gronings is de naam al snel verbasterd tot sarries en de cherchershut tot sarrieshut.

6. Groninger Courant, 12 oktober 1955.

7. Stichting De Hollandsche Molen.

 

 

 

Bronnen en referenties:
Zie onder Noten

Deze pagina maakt deel uit van www.nazatendevries.nl. Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen. Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen......... geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres (zie rode balk boven). Wij hebben ons uiterste best gedaan om de auteurs van teksten/citaten en copyrightbepalingen van afbeeldingen te achterhalen. Mocht je rechthebbende zijn en hierover vragen of opmerkingen hebben, neem dan contact op via e-mail. Lees ook de 'Disclaimer' en 'Privacy' voor méér informatie en laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek, dan weet ik waarvoor ik het doe.

Hoogeveen, 24 februari 2022.
Samenstelling: © Harm Hillinga.
Klik hier om naar het menu ARTIKELS te gaan.
Klik hier om terug te gaan naar de HOMEPAGE.
Top