De kerk gezien vanuit het  noordwesten.

 

De Kerk van Noordbroek behoort tot de hoogtepunten van de laat-romano gotiek in Groningen. Het kerkgebouw, een kruiskerk, is in het eerste kwart van de 14e eeuw gebouwd. De losstaande romaanse toren (bijgenaamd Olle Dodde - 'oud, dik en log ding') is mogelijk iets ouder; de toren is uitgerust met een zadeldak. Beide zijn in de loop der eeuwen slechts op een aantal ondergeschikte punten aangepast. Nog steeds heeft het de uitstraling die de bouwmeester destijds voor ogen moet hebben gehad.

 

Zegel van de onbekende heilige, een krijgsman met wapperende mantel met in de linkerhand een afbeelding van een kerk en in de rechterhand een lans of een vaandel.
Zegel van de onbekende heilige, een krijgsman met wapperende mantel met in de linkerhand een afbeelding van een kerk en in de rechterhand een lans of een vaandel.
Een schildering van Christus.
Een schildering van Christus.

De kerk is gewijd aan een onbekende heilige, wellicht een van de leden van het Thebaanse Legioen (1). Het zegel uit de 17e eeuw toont een krijgsman met wapperende mantel, die in de linkerhand een afbeelding van een kerk, in de rechterhand een lans of vaandel vasthoudt.


In de kerk zijn middeleeuwse muur- en gewelfschilderingen te zien. De schilderingen in de kerk van Noordbroek geven een voorbeeld van hoe in de middeleeuwen thema's uit het Oude en het Nieuwe Testament met elkaar werden verbonden.

Zo werden de zondeval en de doop van Jezus in de Jordaan naast elkaar gezet. De noordelijke (linker) zijde stond daarbij symbool voor het negatieve en de zuidelijke (rechter) zijde voor het positieve. Een ander vaak geschilderd tafereel is het laatste oordeel. In de kerk van Noordbroek is deze voorstelling weergeven als een soort beeldverhaal.

De opstanding der doden, Maria als voorspraak, Christus als rechter, de hel en de hemel zijn in afzonderlijke beelden vastgelegd. Ook de schildering van Christophorus, die het kind Jezus over de rivier draagt is in deze kerk gedetailleerd weergegeven, met onder andere een vissend jongetje aan de oever van de rivier.


De schilderingen in de kerk zijn enkele eeuwen bedekt door een laag witkalk. Ze zijn weer tevoorschijn gekomen na restauraties in de 20e eeuw. Bij het verwijderen van de kalklaag kwam ook een tekst tevoorschijn waaruit bleek, dat de kerk in 1599 ingrijpend is gerestaureerd door meester Gerget en zijn gezellen.

De door hen gebruikte werktuigen staan afgebeeld bij deze tekst. De herstelwerkzaamheden vonden plaats toen Johannes Sprenger predikant van Noordbroek was. Hij was van 1597 tot 1599 de eerste officiële predikant van de kerk na de hervorming.

 

Het Schnitger orgel van de kerk te Noordbroek.
Het Schnitger orgel van de kerk te Noordbroek.

Het orgel van Arp Schnitger en preekstoel
Regelmatig worden de klanken van het Arp Schnitgerorgel (uit 1696) ten gehore gebracht. Ook de orgelbouwers Albertus Antoni Hinsz en H.H. Freytag hebben respectievelijk in 1768 en in 1809 aan het orgel gewerkt. De preekstoel met dooptuin dateren van 1757 en zijn gemaakt naar ontwerp van W.E. Struve.

 

De Kerk van Noordbroek behoort aan de Protestantse Kerk Nederland (daarvoor aan de Nederlandse Hervormde Kerk, deze is opgegaan in de PKN). De betreffende kerkelijke gemeente heeft een vrijzinnige signatuur.

 

Op aanvraag kan de kerk worden bezichtigd of wordt er een rondleiding gegeven.

 

Dreigende sluiting
In 1967 hing het lot van de kerk aan een zijden draadje. Er moest voor 355.000 gulden aan onderhoud worden gepleegd, waarvan de toenmalige gemeente Oosterbroek 106.500 zou moeten bijdragen.

De fracties van de PvdA en de PSP in de gemeenteraad vonden dit veel te veel geld. Er was al een monumentale kerk (de Zuidbroekse Petruskerk) en daar moesten de Noordbroekers maar heengaan.

Van het geld kon beter een zwembad worden aangelegd of het geld kon worden ingezet voor de bestrijding van de werkloosheid.

Omdat het voorstel tot subsidieverlening dreigde te worden afgewezen besloot de gemeenteraad tot uitstel. In de Groninger kranten ontstond daarop een felle briefwisseling over de subsidie. Uiteindelijk besloot in een volgende raadsvergadering een krappe meerderheid van de gemeenteraad om de subsidie alsnog toe te kennen.

 

Een oude prentbriefkaart van de kerk te Noordbroek met rechts de losstaande toren.
Een oude prentbriefkaart van de kerk te Noordbroek met rechts de losstaande toren.

 

Piscina buitenzijde. Piscina binnenzijde. De oostkant van de kerk De gewelven van de kerk. De losstaande toren met uurwerk.
Piscina buitenzijde. Piscina binnenzijde. De oostkant van de kerk. De gewelven van de kerk. De losstaande toren met uurwerk.

 

 

Noten en bronnen:

  1. 01. Het Thebaanse Legioen (ook bekend als de martelaren van Agaunum) duidt op de christelijke hagiografie van een volledig Romeins legioen van 60660 man, die en masse bekeerd waren tot het christendom en samen tot het martelaarschap kwamen. Mauritius is de aanvoerder geweest van het Thebaanse legioen, dat eind 3e eeuw bij Agaunum (sinds de middeleeuwen bekend als Saint-Maurice, in het Zwitserse kanton Wallis) in zijn geheel de marteldood is gestorven.
  2. 02. Wikipedia.

 


Deze pagina maakt deel uit van www.nazatendevries.nl.
Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen.
Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen...geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres.
Laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek.
Hoogeveen, 11 okt. 2013
Verhaal: © Harm Hillinga
.
Menu Artikelen.
Terug naar de HomePage.
Top