Klik hier....

LAAT OOK EENS EEN ​BERICHT ACHTER IN HETGASTENBOEK
Dan weet ik waarvoor ik dit doe

Hgv. 26 mei  2024.

De geschiedenis van Borgsweer

In een oude akte staat dat er palen zijn geplaatst geplaatst, om de grenzen aan te geven tussen de dorpen, Borgsweer en Oterdum, na de correctie en wel ten eeuwige dage. Deze akte wordt weer boven water gehaald, als Delfzijl zijn industriegebied wil uitbreiden tot en met Borgsweer. En terecht, alles moet in het werk worden gesteld dat dit schilderachtig dorpje niet ten offer valt aan de industrialisatie van dit gebied. Borgsweer ligt als een oase in het landschap en daar moet het nageslacht met genoegen kunnen wonen. Het resultaat is dat het naastgelegen dorp Oterdum wél tegen de vlakte gaat, maar dat Borgsweer gespaard is gebleven.
Of bovengenoemde omslachtig geschreven akte hieraan iets heeft bijdragen is twijfelachtig. "We zullen hopen dat het gezonde verstand zal zegevieren", zal men hebben gedacht. 

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 20 mei  2024.

Harmen Joosten:
zijn noodlot in 1672

Petrus Wolphius Ducher is een goede vier jaar predikant in de kerkelijke gemeente Bellingeweer als de Münsterse troepen in juli 1672 de stad Groningen naderen. Bellingeweer is dan een klein dorp, om en nabij 15 kilometer ten noorden van Groningen. Zo’n anderhalve eeuw later zal het opgaan in het veel grotere, er direct naast gelegen Winsum. Duchers bescheiden parochie schommelt in deze jaren tussen de veertig en vijftig ledematen. Hij maakt de indruk van een bevlogen man, terwijl hij in het Kerkeboek (kerkelijke gemeente Bellingeweer en Ranum, 1668-1729) nauwkeurig verslag doet van zijn parochie, waaraan hij refereert als ‘mijne kudde & schapen’.

Klik hier om 
het hele verhaal te lezen

Hgv. 18 mei  2024.

Ruischerbrugs verzet 
in 1672

In 1672 speelt de brug van Ruischerbrug een belangrijke rol in de verdediging tegen Bommen Berend. Carl Rabenhaupt die de stad moet verdedigen, geeft opdracht om het land in de omgeving van de Ruischerbrug onder water te zetten. Alleen de dijken, zoals de Wolddijk, blijven boven water. De brug van Ruischerbrug wordt verwijderd om te voorkomen dat troepen van de bisschop van Münster, Bernhard von Galen, de stad gemakkelijk kunnen intrekken. De troepen sloegen - onder leiding van Capitain Evert Joost Lewe uit Middelstum - alle aanvallen van de bisschop van Münster op Oosterhoogebrug en Ruischerbrug af.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Ruischerbrug in de jaren 1920-1930

Hgv. 16 mei  2024.

De Mariakerk 
van Oosterwijtwerd

De aan Maria gewijde kerk is gelegen op het hoogste punt van de wierde aan de Dorpstraat 29 en is in de tweede helft van de 12e eeuw / begin 13e eeuw gebouwd. Het is een éénbeukige bakstenen kerk met een halfrond inspringend koor. Een dakruiter vervangt een in 1665 omgevallen vrijstaande toren. Hij wordt bekroond door een windwijzer met het Ripperda wapen. De preekstoel dateert uit 1666.
In het koor hangen drie rouwborden voor de familie Ripperda en een zandstenen epitaaf voor Gijsbert Herman Ripperda uit 1695. Onder het koor bevindt zich de grafkelder voor de familie Ripperda.
In 1741 bouwt Christian Müller een huisorgel dat in 1845 in de kerk wordt geplaatst en in 1895 door Jan Doornbos wordt gewijzigd en van een nieuwe kas voorzien

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 16 mei  2024.

De Mariakerk van 't Zandt

De éénbeukige Mariakerk stamt uit twee bouwperioden. De oudste gedeelten zijn het schip en de vrijstaande toren. Het schip werd gebouwd in het derde kwart van de 13e eeuw en behoord tot de groep kerken waarbij de romano-gotiek tot volle ontplooiing is gekomen.

Het artikel over de Mariakerk van 't Zandt staat al vele jaren op www.nazatendevries.nl. De tekst en de foto's zijn echter nu meer dan verdubbeld. Dit op verzoek van lezers die hierover uitgebreid hebben gemaild. Helaas zijn niet alle foto's bijgeplaatst. Daardoor zou het artikel te groot zijn geworden.

Klik hier 
om het hele verhaal te lezen

Hgv. 13 mei 2024.

De Mauritiuskerk van Marsum

De Mauritiuskerk in Marsum (gemeente Eemsdelta), eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken, is een van de fraaiste middeleeuwse kerken in de provincie Groningen. Marsum is een wierdedorp in de gemeente Eemsdelta. Marsum is een beschermd dorpsgezicht.
Men veronderstelt dat de Marsumer kerk dateert uit de 12e eeuw en daarmee behoort tot de oudste bakstenen kerken in de provincie. Na dendrochronologisch onderzoek naar de dakconstructie acht de Stichting Oude Groninger Kerken het echter niet onaannemelijk dat de kerk gebouwd is aan het begin van de 14e eeuw. Het jaartal 1306 wordt gesuggereerd, maar het is ook mogelijk dat toen de kap is vernieuwd.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

De kerk van Marsum bij Appingedam. 
Foto: (c)Jur Kuipers, Hoogezand.

Hgv. 11 mei  2024.

Geloof, openbare orde en politiek
 in de 16e eeuw

De jaren twintig van de 16e eeuw worden gekenmerkt door grote onrust op religieus terrein. Geschoolde en ongeschoolde theologen verkondigen nieuwe visies op de christelijke leer en stichten verwarring. De onrust blijft niet beperkt tot de kerk en de kloosters, maar spreidt zich uit over de hele samenleving. Fanatieke aanhangers van de nieuwe richtingen willen de hele maatschappij naar hun inzichten veranderen en verdragen geen afwijkend geluid.
Het Groninger stadsbestuur probeert de onrust in te dammen door voorschriften uit te vaardigen voor de preken die in de kerken worden gehouden.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 6 mei  2024.

Willem Andreas en Johanna Wasch

Op 10 april plaatste ik een artikel over de voormalige Gereformeerde kerk van Onderdendam. Er wordt niet meer gekerkt. De kerk is in het bezit van de St. Groninger Kerken en een commissie is verantwoordelijk voor exposities e.d. De kerk is gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School. In de consistoriekamer is een permanente expositie uit de tijd van de Amsterdamse School en is ingericht met de geschonken inboedel uit die tijd van het domineesechtpaar Willem Andreas en Johanna Wasch. De expositie is aangevuld met andere objecten uit die tijd.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Willem Andreas en Johanna Wasch

Hgv. 29 april 2024.

De familie Van de Griendt en Burrie rond oorlogstijd

"Oom Kor heeft daar - als psychische verwerking – een boekje over geschreven.

Hij heeft PTSS (Posttraumatische stressstoornis) opgelopen en heeft moeite met het feit dat hij Indonesiërs (rebellen) zonder proces heeft moeten doden d.m.v. een vuurpeloton. Hij heeft dat ook geweigerd, maar hij moet toch...

Uiteindelijk, pas op 15 mei 1997, mag oom Kor van de burgemeester van Eelde, waar oom Kor en tante Truus op dat moment wonen, namens de Koningin het 'Draaginsigne Gewonden' in ontvangst nemen; hoe durven ze na 53 jaar!"

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 13 april 2024.

De kerk van Siddeburen

De kerk en nog meer de toren zijn, gedurende de 19de en 20ste eeuw, herhaaldelijk geschonden door zeer ondeskundige herstellingen. Het jaartal 1803 op de sluitsteen van de rondbogige toreningang zal op een dergelijke wijziging/herstelling slaan. Ene van der Aa bericht over belangrijke herstellingen aan de banken en zitplaatsen in 1802, aan het dak in 1807 en over een niet nader omschreven herstelling in 1832. Dezelfde bron bericht verder dat de kerk vroeger een zeer hoge, stompe toren heeft, die door gebrek aan fondsen ongeveer 7 Ned. ellen is afgebroken en daarna van een spits is voorzien.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

De kerk van Siddeburen. Foto: (c)Jur Kuipers, 2023.

Hgv. 10 april 2024

De Gereformeerde kerk van Onderdendam - 'de KERK'

De Gereformeerde kerk van Onderdendam uit 1932 is ontworpen door architect Albert Wiersema. Het staat aan de Bedumerweg 34 en is gebouwd in de stijl van de Groninger variant van de Amsterdamse School. De kerk vervangt een te krap geworden gebouw waarin de gereformeerden te Onderdendam sinds 1914 hebben gekerkt.
De kerk is een Rijksmonument (nr. 510656) en heeft tussen 1981 en 1984 restauraties ondergaan.
Er wordt inmiddels niet meer gekerkt, maar wordt nu door een commissie in stand gehouden als voorbeeld van de Amsterdamse School.

Klik hier om het hele 
verhaal te lezen

Hgv. 8 april 2024

Noormannenpoorten

Er staan nu drie artikels op de website over Noormannenpoorten. Je vindt ze in het menu KERKEN. De titels zijn: 
- Over Noormannenpoortjes, de timpaan en bogen.
- Over Noormannenpoortjes en houten halsbanden
- Een Pdf-bestand van de Vrije Fries uit 1934 met daarin een verhaal geschreven door Arend Lang.
Aan de eerste twee artikels zijn bijdragen toegevoegd geschreven door Pol Herman uit Glamaarden in België. Daar wordt een geheel andere betekenis toegekend aan de Noormannenpoorten.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Een dichtgemetseld Noormannenpoortje in Vlaanderen.. Foto: Pol Herman, Glamaarden, België.

Hgv. 7 april 2024

De Hervormde kerk van
Onderdendam

De Hervormde kerk aan de Bedumerweg in Onderdendam is een kerkgebouw uit 1840. De kerk is een rijksmonument. De architect is Willem Kornelis Dusseldorp (1816-1869). De kerk is een driezijdig gesloten zaalkerk met achtkantige dakruiter. De rondboogvensters zijn ingekaderd door lisenen. De ingangsdeur is omlijst. Het mechanische torenuurwerk (nu elektrisch aangedreven) is vervaardigd door W.J. Koek te Midwolda. De kerk bevindt zich op een kerkhof met omheining.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Interieur Hervormde kerk Onderdendam. 
Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 5 april 2024

De verdwenen Joodse gemeenschap in Winschoten

Na de Tweede Wereldoorlog is de bloeiende Joodse gemeenschap uit Winschoten volledig verdwenen. De artikels hierover, (voor wat betreft Winschoten) zijn geheel herschreven en waar mogelijk zijn er ook nieuwe foto's geplaatst. Klik op een van de onderstaande artikels om deze te openen. Het gaat om;

- De Joodse bewoners van Winschoten
- Omnia en het einde van de Joodse gemeenschap van Winschoten
- De bevrijding van Winschoten
- Voorzanger Abraham van Gelder

Hgv. 28 maart 2024

Een familie gedood door een granaat in Loppersum

Op 17 april 1945 hebben de Canadezen Ten Boer en Ten Post bevrijd. De bewoners van Loppersum, een kleine tien kilometer verderop, voelen dat de bevrijding dichtbij komt. Maar tot hun grote verbazing stoten de bevrijders niet verder door. Drie dagen later, op 20 april, komen de Canadezen in Loppersum aan, voorafgegaan door een reeks granaten. Bij een van die granaatinslagen komen drie leden van hetzelfde gezin om het leven. Loppersum is bevrijd, maar de inwoners zijn ook in rouw.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Dit artikel gaat over het moment waarop Wildervank in het verleden is ontstaan door veenafgraving.

Hgv. 7 maart 2024

Vandaag NIEUW op ww.nazatendevries.nl

HET ONTSTAAN VAN WILDERVANK

 kLIK HIER OM HET 
ARTIKEL TE OPENEN

Hgv. 4 maart 2024

Het Meijerorgel in de
Margaretha Hardenbergkerk

In 1866 wordt een verzoek gericht aan Zijne Majesteit Koning Willem III om 18 vaste zitplaatsen te mogen verkopen teneinde een orgel te financieren. De koning geeft toestemming; De verkoop van de banken levert een bedrag op van f 3205. Jan Egberts Blaauw, notabel en kerkeraadslid uit Wildervank schenkt f 1500,—.

Het orgel wordt besteld bij orgelmaker Roelf Meijer te Veendam, die zijn opleiding heeft genoten in Barsmen, Duitsland. Het is zijn eerste orgel. De prijs bedraagt ƒ5000,—. Er is f 4750,— in kas, voor de rest wordt een renteloos voorschot genomen en begin september 1867 wordt het orgel afgeleverd.
In 1867 plaatst de orgelbouwer Roelf Meijer hier zijn eerste en grootste kerkorgel.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Het Meijerorgel in Wildervank. Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 29 februari 2024

De Margaretha Hardenbergkerk
te Wildervank

De Margaretha Hardenbergkerk, oorspronkelijk een hervormde kerk, is een zeventiende-eeuwse kerk in Wildervank en is een rijksmonument (nr. 36883). Het gebouw staat aan de Torenstraat 108.
Als we de kerk naderen zien we een vrij fors gebouw; dit is duidelijk een kerk. Maar dan, als we het gebouw binnen treden, springen de tranen in de ogen van de liefhebber van kerkgebouwen. Op het orgel en de preekstoel na herinnert vrijwel niets meer aan het vroegere interieur van deze kerk. De kerk is nu ingericht als een cultureel centrum, het Margaretha Hardenberg Cultuurcentrum, die het gebouw nu ook in haar bezit heeft.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Foto: (c)Ju​r Kuipers

Hgv. 27 februari 2024

Adriaan Geerts 
Wildervanck
Vervener en stichter 
van Wildervank

Over Adriaan Geerts Wildervanck is de afgelopen eeuwen veel geschreven. Het begint met dominee Hillebrandus Janssonius, predikant in Veendam van 1753 tot 1789. Deze is geen tijdgenoot van Adriaan Geerts Wildervanck. Hetgeen hij in 1772 beschrijft, moet hem dus bij overlevering zijn meegedeeld en verder put hij uit werk van gelegenheidsschrijvers uit de achttiende eeuw, ook wel 'slemp-poëten' en 'poëzij-barbaren' genoemd. Deze schrijven om voorname families te behagen en nemen het niet zo nauw met de waarheid.

Waar Janssonius sommige van deze verhalen opneemt in zijn werk, laat de genealoog Frederik Sibinga deze achterwege. Deze Sibinga is de echtgenoot van Harmanna Maria Wildervanck, betachterkleindochter van Adriaan Geerts Wildervanck. Van Frederik Sibinga (1718-1794) zijn gegevens onder de benaming 'Handschrift Sibinga' bewaard gebleven en nu aanwezig in de Groninger Archieven. Dit Handschrift is in hoge mate betrouwbaar ondanks enkele kleine onjuistheden.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 19 februari 2024

Beelden korenbeurs
Groningen hersteld

GODEN VAN ZINK

Niets is wat het lijkt. In een Romeinse tempel loop je opeens een supermarkt binnen. En brons is vermomd zink. De buitenkant van de Korenbeurs in Groningen is zojuist gerestaureerd. Vooral het herstel van de drie godenbeelden van zink heeft speciale aandacht gevraagd. Mercurius, Neptunus en Ceres staan er weer bronsgroen bij. Net als in de negentiende eeuw. 

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 15 februari 2023

De eenhoorn en de kerk

De eenhoorn komen we in het noorden overal tegen: in heraldiek (wapenkunde), in kerken (o.a. op gewelfschilderingen), op zegels, op zerken, op gevelstenen etc. Wat is een eenhoorn, wat is vroeger de betekenis ervan geweest en welke heeft hij nu? We proberen er in dit artikel een antwoord op te geven.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 12 februari 2024

GENEALOGIE VAN 
EEN GRUNNEGER: HARM HOFMAN

De genealogie van Hofman, Griede, Wieringa, Schollema, Bos, Berghuis, Geertsema, Rop en honderden anderen.......
Al een aantal jaren staat de genealogie van Johan Ubbes op de website. Daar zijn nu de gegevens van honderden andere geslachtsnamen bijgekomen, inclusief een achttal parentelen.
De genealogie is uitgebreid tot 144.098 (!) personen en 62.429 (!) relaties, alsmede 162.100 bronnen. Het bleek een heel karwei om deze gegevens op de website te krijgen, maar het is gelukt.
Je kunt heel makkelijk een bepaald persoon vinden door op een naam te klikken, links op de webpagina.
Informatie of aanvullingen kan ikzelf niet geven, daarvoor stuur je een mailtje naar harmhofman@gmail.com, de eigenaar van deze schat aan gegevens.
Kijk in het menu Genealogie ---> Hofman (etc).

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 9 februari 2024

De Catharinakerk van Ulrum

De kerk en de pastorie van Ulrum zijn onlosmakelijk verbonden met Ds. Hendrik de Cock: in 1834 begint vanuit dit ensemble de Afscheiding. In de nog aanwezige werkkamer in de pastorie schrijft De Cock zijn preken, met uitzicht op de veertiende eeuwse kerk. In de jaren 1916/1917 is de kerk door de toenmalige rijksgebouw- meester C.H. Peters gerestaureerd, een wat wij nu noemen harde restauratie waarbij het uiterlijk van de kerk is teruggebracht in wat men in die tijd als romaanse stijl veronderstelt. De toren stamt uit de 15e eeuw, en heeft op de spits een windwijzer in de vorm van een leeuw. 

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Foto: (c) Jur Kuipers, 2021.

Hgv. 1 februari 2024

De grafzerken in de kerk van Farmsum

In de kerk van Farmsum zijn in 2012/2013 opgravingen gedaan. Er zijn maar liefst 26 prachtige grafstenen uit vervlogen tijd gevonden. Onder het koor bevinden zich nog meer zerken, die men verder niet heeft onderzocht. Jur Kuipers ging op stap en maakte prachtige foto's in 2020. Een aantal van deze foto's zijn aan het artikel toegevoegd met omschrijving.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Foto: (c) Jur Kuipers, 2020.

Hgv. 24 januari 2024

De kerk van Farmsum

De voorganger van de huidige kerk is een laat-romanogotische kerk geweest die volgens de huidige inzichten begin 14e eeuw is gebouwd. Het is niet bekend of deze kerk daadwerkelijk een voorganger gehad heeft. De kerk zou halverwege de 14e of in het derde kwart van de 14e eeuw zijn uitgebreid met een zijschepen, waarbij ook het koor is verbreed tot drie schepen en de kerk als zodanig is uitgebreid tot de vroegst bekende hallenkerk van Groningen.
Tegen 1500 is aan de noordoostzijde nog een sacristie aangebouwd met op de bovenverdieping mogelijk een librije of tresoor/schatkamer. In 1855 is de oude toren afgebroken. Deze staat dan zo scheef dat deze alom bekend is geweest door de Groningse zinspreuk 'Zo schaif as toorn van Faarmsom'. In 1869 is de bouwvallige kerk afgebroken.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Foto: Jur Kuipers, 2020.

Hgv. 22 januari 2024

Hoe oud is deze Sjees?

Ik herinner me nog goed, in de tijd dat we in Nieuwe Statenzijl woonden, dat boer Mellema met een sjees door de Reiderwolderpolder reed; met twee personen erop.

Dit artikel gaat over een sjees: 'De raadselachtige chique sjees'.

Het is een artikel met foto's die ik van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed mocht ontvangen ter publicatie op de website. 'Boerenrijtuig gedateerd', staat er ook nog boven. Waar deze sjees vandaan komt en hoe bijzonder deze is, lees je in dit nieuwe artikel met dank aan de RCE.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 19 januari 2024

Een kerkhof onder de schuur

Het zal je maar gebeuren. Je vervangt je schuur, en dan blijkt deze al die jaren op een oud kerkhof te hebben gestaan. Dit overkomt inwoners van Rottum. Maar liefst 458 skeletten duiken er in de bouwput op. Deze geraamtes vertellen ons hoe het er in de middeleeuwen in dit Groningse dorp aan toe is gegaan.

Dit artikel inclusief de foto's heb ik ontvangen van het Ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, (RCE) de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Er is toestemming verkregen om het te mogen plaatsen.
Binnenkort komt er nog een bijzonder artikel ven de RCE.

Het artikel kan het best worden bekeken op de monitor van een 'gewone' computer, een laptop of een redelijk grote tablet (horizontaal houden),

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 17 januari 2024

De Laurentiuskerk van Meedhuizen

De Hervormde kerk (Hoofdstraat 6) is een zaalkerk voorzien van een ongelede toren met ingesnoerde spits. Delen van het muurwerk van de kerk kunnen mogelijk nog uit de 13de eeuw stammen. Aan de oostzijde zijn nog twee dichtgemaakte, oorspronkelijke vensters zichtbaar. Bij een ingrijpende verbouwing in 1703 zijn de topgevels en de gewelven verwijderd. In 1803 voegt men de westtoren toe, die bij de vernieuwing van de kap in 1833 wat is verhoogd en in 1928 is omklampt. Tot de inventaris behoort een eenvoudige laat-17de- of vroeg-18de-eeuwse preekstoel. In de vloer ligt een gebeeldhouwde zerk voor ds. Jacobus Ringels (†1741).

Klik hier om het
 hele verhaal te lezen

Ke​rk Meedhuizen. Foto: (c)Jur Kuipers.

Hgv. 14 januari 2024

Schaatsen en gevaarlijk ijs, 
het drama van Hellum
en hoe het mij verging

Tot nu toe hebben we dit jaar nog maar een paar dagen echt schaatsweer gehad.
Veel mensen hebben geschaatst op gevaarlijk ijs, zijn door het ijs gezakt of hebben geluk gehad.
In dit artikel gaat het over mijzelf in de jaren 1962-1964 en vooral over de strenge winter van 1962-1963.
Daarbij ook het verhaal over het drama van Hellum, waarbij vier mensen om het leven komen. Daaronder twee helden die twee jonge jongens hebben willen redden.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Zuidwestzijde van het Schildmeer in 2014.

Hgv. 10  januari 2024

De Sint-Petrus en -Pauluskerk
van Usquert

De Petruskerk van Usquert oogt door de toren als een neogotische kerk uit de negentiende eeuw. Toch is dat beslist niet het geval want achter de toren, onder het latere pleisterwerk, staat een romanogotische kerk uit de dertiende eeuw.
De huidige kerk heeft ten minste twee voorgangers gehad. Al in de 9e eeuw heeft Liudger hier een kerk, waarschijnlijk van hout, gesticht. Usquert is in de middeleeuwen de zetel voor een van de dekens, in de Groninger Ommelanden proost genoemd, van het bisdom Münster. Vaak zijn de kerken in de hoofdplaats van een proosdij gewijd aan Petrus en/of Paulus. De kerk in Usquert is gewijd aan beide heiligen.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

De Sint-Peturs en -Pauluskerk van Usquert.
Foto: (c)Jur Kuipers.

Hgv. 8 januari 2024

De opkomst en de ondergang
van de Groninger
Tabaksindustrie

Door allerlei omstandigheden (zie de blog-pagina) heeft het even geduurd voordat er weer een nieuw artikel op nazatendevries.nl kon worden geplaatst, maar nu is het dan zover.

Winkeliers en grossiers zijn de eersten die tabak produceren, dat wil zeggen tabak kerven, raspen en snijden. De eerste Nederlandse sigarenmakerij bevindt zich vanaf 1826 in Kampen. Groningen telt in 1854 volgens het dan verschijnende adresboek vijf sigarenmakers. Eén van hen, J.H. Warren in de Heerestraat van Groningen, staat tevens als ‘tabaksfabrijkant’ te boek.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 19 december 2023

De kerk van Nuis

Zaalkerk
De kerk van Nuis is een middeleeuwse bakstenen zaalkerk in het dorp Nuis in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen. De kerk is een rijksmonument en is eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken .

Romanogotiek
De kerk uit het begin van de dertiende eeuw is een zeldzaam voorbeeld van de Romanogothiek in deze streek. Het gebouw bevindt zich op een hoog punt van de Vredewolder zandrug in de noordelijkste van de twee ontwikkelingskernen van het dorp Nuis. Tot in de negentiende eeuw is de kerk omgeven door een gracht en hoge eiken. Omwille van uitbreiding van het kerkhof is deze gracht gedempt en zijn de bomen gekapt. Ten noorden van de kerk zijn de armen begraven en ten zuiden ervan de eigenaren van de boerderijen van het dorp.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

De kerk van Nuis. Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 16 december 2023

De watervloeden in de Middeleeuwen

In het jaar 1288 trekt een eenzame reiziger door het Franse land. Hij gaat voort over stoffige zandwegen en door donkere, geheimzinnige wouden vol vreemde geluiden. Na enkele dagen bereikt hij z'n reisdoel, Prémontré het stamklooster van de Premonstratenzer abdijen in Frankrijk. Hij laat de klopper op de zware kloosterdeur vallen en wordt door een monnik in wit habijt binnengelaten. Als de reiziger zich wat verfrist heeft, wordt hij toegelaten tot de abt. Hij begroet deze met een lichte buiging en zegt: "Ben van ver gereisd om u een droeve boodschap te brengen. Een grote ramp heeft de kuststreken in het Noorden getroffen. In de laatste maand van het vorig jaar is de zee door de dijken gebroken. Alle Friese kustlanden, van Zeeland tot Denemarken toe, zijn door het water bedekt. Dorpen zijn weggevaagd, kloosters en kerken vernield. Sommige berichten spreken van wel 50.000 doden".

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 13 december 2023

Veenborg Welgelegen
bij Kleinemeer

Zo ziet de omgeving van Sappemeer er eeuwenlang uit. Ten oosten en zuidoosten van de stad Groningen strekt zich het grootste hoogveengebied van Europa uit. Een eindeloos landschap van golvende heidevelden, meren en riviertjes, met hier en daar bosjes met berken, wilgen en struikgewas. Wegen zijn er niet. In de meters dikke lagen veen kun je wegzakken en voor altijd verdwijnen. Maar deze wildernis herbergt wel een onvoorstelbaar grote economische rijkdom: turf. De stad Groningen begint met de ontsluiting van de venen rondom het drooggelegde Sappemeer. Dit werk wordt uitbesteed aan de veencompagnieën. Zo stichten enige burgers uit de stad, als het Kleinemeer aan de beurt is, in 1647 de Groninger Borger Compagnie. De burgemeester heeft echter nogal wat bedenkingen omtrent de aanpak van deze Compagnie. Na gunstig geadviseerd te zijn geworden, komt op 16 maart 1647 het contract tot stand. De Compagnie bestaat echter niet uit twaalf personen zoals gemeld, maar slechts uit enkelen.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 11 december 2023

Het Huis (borg) te Farmsum

In de kroniek van Wittewierum wordt in de tweede helft van de 13e eeuw melding gemaakt van een steenhuis van een zekere Hrodbern. Waarschijnlijk heeft dit te Farmsum gestaan. In dezelfde kroniek komt ook de naam Rippert voor. Misschien hebben we hier reeds te maken met de familie Ripperda en het Huis te Farmsum. In deze borg hebben de geslachten Ripperda, Rengers en van Weivelde gewoond.
De naam Ripperda zelf treffen we aan omstreeks 1323. Dan wordt in een oorkonde Aylwart Rippertha genoemd. Daarna worden in 1344 Thiacko Ryperta en in 1375 Uneco Riperta vermeld. Met deze Uneco vangt de geregelde stamreeks van de Ripperda's aan. Hij zal identiek zijn met Umke Ripperdes, die in 1391 als hoofdeling, tevens proost van Farmsum voorkomt en in 1397 als Uniko Ripperda. Hij behoort tot de groep hoofdelingen en Vetkopers, die in 1398 hertog Albrecht van Beieren, graaf van Holland, huldigen.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 9 december 2023

De torenkerk 
van Lutjegast

Lutjegast telt drie kerken; de hervormde kerk uit 1877, de gereformeerde kerk uit 1921 en de christelijk-gereformeede kerk uit 1929. Dit artikel gaat (voornamelijk) over de hervormde kerk die ook wel de Torenkerk wordt genoemd. De kerk staat aan de Abel Tasmanweg 75 en is een Rijksmonument (nr. 18777).
De hervormde kerk van Lutjegast is een zaalkerk met een aangebouwd dwarspand met toren, uit de negentiende eeuw. Bij de bouw is gebruikgemaakt van het sloopmateriaal van een eerdere kerk uit de middeleeuwen, waarvan verder weinig bekend is. Veel van het meubilair stamt nog wel uit de eerdere kerk. De toren met achtzijdige spits heeft een klok uit 1948. De oudere klok, uit 1640 is in de oorlog door de Duitsers geroofd.
Deels onder de kerk en deels buiten de kerk bevindt zich de grafkelder van de familie Von Prott. Boven de grafzerk staat de 17e-eeuwse kansel met het wapen van de Von Protts.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 7 december 2023

Het geheim van 
een 'kistje'....

Wie kent het geheim van het 'kistje' dat in Niebert ligt?  Het is een vreemd 'kistje' dat door twee mensen aan het hoofd- en voeteneind moet worden gedragen. Het 'kistje' is 83 jaar geleden gebruikt; waarschijnlijk twee keer. Wat heeft erin dat 'kistje' gezeten, waar is het voor gebruikt?

Op al deze antwoorden geeft dit artikel het antwoord met tekst en foto's. 

Lees het artikel en kom achter het geheim.
Je vindt het artikel door op de onderstaande link te klikken, maar je kunt het ook vinden in het hoofdmenu bovenaan de pagina onder 'SPECIALS'.

Klik hier om het
hele verhaal te lezen

Hgv. 5 december 2023

De Coendersborg bij Nuis

Deze borg is ontstaan uit drie heerden, Fossema, Harckema en Heringe. Personen met deze naam komen reeds in de 15e eeuw voor. In 1534 gaat Sywert Fossuma een ruil aan met Hemko IJpens, waarbij hij aan de laatste Ooster Fossemaheerd afstaat met huis, hof enz. Hemko Harkema is op dat moment gezworen rechter in Westerdeel-Vredewold. Getuige is o.a. Elynck Herynge. Men ziet hoe nauw de drie geslachten in die tijd met elkaar verbonden zijn.
Het Offringahuis staat op de kaart van Beckeringh. Verder is er niet veel van bekend. Waarschijnlijk is Fossema gesplitst gebleven in een ooster- en westerdeel. Het oosterdeel, althans de rechten daarvan, is in 1750 in andere handen dan het Fossema dat met de twee andere bovengenoemde heerden verbonden is geworden. Ook is in 1594 sprake van een halve heerd te Nuis Fossemaheerd, die door Imke Fossema en haar zoon Harko Alberts aan Blink Fossema wordt overgedragen .

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

De Coendersborg bij Nuis. Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 29 november 2023

De Ommelander 
jonker als dorpsheer

Op www.nazatendevries.nl wordt ruime aandacht besteed aan de (voormalige) Groninger borgen en de bewoners daarvan. Deze bewoners noemen zich vaak jonker en hebben een grote invloed op de kerk en het leven in de streek die zij 'beheren'.
Vaak worden deze jonkers of hoofdelingen niet al te best afgeschilderd in verhalen. Is dat wel juist? Zijn deze jonkers inderdaad zo slecht geweest? Wat zijn hun rechten geweest en hoe hebben zij zich gedragen ten opzichte van hun ondergeschikten?
Dit artikel gaat hier dieper op in. We vertellen uitgebreid over jonkers en hoofdelingen en hoe we ze moeten zien in de tijd waarin zij leefden.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Onno-Tamminga Alberda van Rensuma (16 juni 1754 - 12 juni 1829).

Hgv. 26 november 2023

De kerk van Niebert

Deze kerk is in 1385 gesticht op last van de Cisterciënzer abt van het klooster van Aduard. Daarvóór is het een houten kerkje geweest. Merkwaardig genoeg ligt de kerk niet aan ‘het pad’ waarlangs de boerderijen en de pastorie hebben gestaan, maar een eind ten noorden daarvan. De huidige weg (Molenweg 90) is pas eeuwen later aangelegd. De kerk is eigendom van de 'Stichting Groninger Kerken'.

Het huidige gebouw is een eenvoudige rechthoekige zaalkerk met een recht gesloten koorsluiting en is gelegen op een licht verhoogd kerkhof. De buitenmuren worden geleed door brede lisenen, die op de hoeken zijn uitgegroeid tot steunberen. Ook de koorsluiting wordt gestut door een forse steunbeer. De ernstige verzakkingen als gevolg van het kantelen van de fundering zijn tijdens de restauratie van 1947-1948 een halt toegeroepen.

Klik hier om het
 hele verhaal te lezen

De kerk van Niebert. Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 24 november 2023

Het Iwema steenhuis 
bij Niebert

In het dorp Niebert leeft het geslacht Iwema nog voort in het Iwema-steenhuis. Herinneringen aan lang vervlogen tijden. Terecht heet de weg, die naar deze, thans gewitte, boerderij leidt 'Iwemalaan'. In de kerk van Niebert liggen nog grafzerken van het geslacht Iwema en er staat ook nog een grote herenbank. Het Iwema-steenhuis is het enige nog resterende steenhuis in de provincie Groningen.
Het steenhuis dateert uit rond 1400. De naam verwijst duidelijk naar de familie Iwema die er oorspronkelijk heeft gewoond. Deze familie hoort niet tot de Groninger adel, wat wellicht verklaart waarom het steenhuis nooit is uitgegroeid tot een borg.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 21 november 2023

Achtergronden bij de geschiedenis van de Mariakerk te Uithuizermeeden

Helaas zijn de oude kerkboeken van Meeden verloren geraakt, zodat er moet worden gezocht in het boekwerk van Ds. Damsté, die van 1799 tot 1853 predikant in Uithuizermeeden is geweest. Hij heeft die, nu verdwenen kerkboeken bestudeerd en een uittreksel van gegevens gemaakt in zijn boek "Verzameling van Byzonderheden betreffende Uithuistermeeden" (nu aanwezig in het archief Van Swinderen no. 448). Een bijna zelfde schrijven is in het bezit van mevr. B. Boerema-Munting (circa 1995) te Uithuizermeeden (door wie dit is geschreven is niet duidelijk).

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 15 november 2023

De geschiedenis van de borgen Ludema en Holwinde en hun bewoners

De Ludemaborg is een borg geweest in Usquert. De geslachten Clant, Rengers, Tamminga, Lewe en Alberda hebben de borg bewoond. Ludema is een van de vijf edele heerden in de rechtstoel Usquert. In 1586 is de heerd in handen van de familie Clant [Egbert en Johan], die op dat moment, waarschijnlijk wegens het zogenoemde verraad van Rennenberg in ballingschap zijn in Oost-Friesland. Een van de dochters van Johan Clant huwt in 1623 met Unico Rengers. In het huwelijkscontract wordt voor het eerst het huis te Usquert genoemd. Het gaat dan om huis, hof, grachten, singels, heerlijkheden en annexen. Unico gaat op Ludema wonen en compareert voor Usquert op de landdag van Stad en Lande in 1624.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 12  november 2023

De Doopsgezinde Vermaning
van Zijldijk

De Doopsgezinde kerk van Zijldijk (ook vermaning) is een eenvoudige zaalkerk uit 1772 in het Groningse dorp Zijldijk. Het gebouw is in 1973 aangewezen als rijksmonument. De vermaning oogt als een schuur. In de zijmuren zijn spitsboogvensters aangebracht. Boven de ingang zit een stichtingssteen met het jaartal 1772. Het gebouw heeft waarschijnlijk een voorganger gehad uit begin 1700.

In de tijd dat deze wordt gebouwd is het voor Doopsgezinden niet verboden een eigen kerk te hebben, maar de kerk mag niet als zodanig herkenbaar zijn. De vermaning in Zijldijk is de enige uit die tijd in de provincie Groningen die bewaard is gebleven. Het gebouw is nog steeds als kerk in gebruik (2023.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 8 oktober 2023

De geschiedenis van Zijldijk

Zijldijk ligt tegenwoordig in de gemeente Eemsdelta en telt op 1 januari 2021 nog 165 inwoners. Het dorp is ontstaan aan de noord-zuid lopende Fiveldijk. Deze is waarschijnlijk in 1317 aangelegd. Het dorp ontleent de naam aan de sluis (een zijl in de dijk die het water van de Oude Leije vroeger heeft moeten afvoeren. Het gebied ten oosten van Zijldijk is in 1444 ingepolderd en de sluis heeft daardoor haar functie verloren. Zijldijk heeft een karakteristieke lintbebouwing langs de Fivelweg. Deze weg volgt voor een groot deel het tracé van de voormalige dijk. Het dorp heeft daardoor een ander karakter gekregen dan de omliggende dorpen en is ook jonger dan die dorpen.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 7 oktober 2023

De borgen van Lutjegast

In 2017 is er een artikel op deze website verschenen over de borgen van Lutjegast. We weten dat er minstens vier borgen hebben gestaan, waarvan Rikkerda de bekendste is. Over de situatie van de borg is meer bekend geworden en daarom is het artikel uitgebreid met o.a. foto's van Jur Kuipers. De boerderij die er nu nog staat is een B&B en heeft nog elementen van de vroegere borg.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Een deel van het borgterrein van Rikkerda. 
Foto: (c) Jur Kuipers

Hgv. 1 oktober 2023

De Sint Vituskerk van Doezum

De kerk van Doezum is oorspronkelijk een oude tufstenen kerk. Het gebouw dateert uit de 12e eeuw en is gewijd aan Sint-Vitus. De kerk staat aan de Provincialeweg 65. Op 1 juni 1973 is de kerk gekenmerkt als Rijksmonument (nr. 18773). De kerk staat centraal op het hoogste punt van het dorp Doezum. Om de kerk heen slingeren het Kerkplein en de Eesterweg die over De Eest tot aan 't Dorp loopt. Het gebouw valt op door de drie verschillende kleuren steen die zijn gebruikt.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Foto: (c)Jur Kuipers

Hgv. 30 oktober 2023

De geschiedenis van
Beswerd

Beswerd (Gronings: Besperd) is een gehucht in de gemeente Westerkwartier. Het ligt ten noorden van Aduard. Beswerd vormt een wierde in het midden van het oude landschap Middag en daarbinnen in de oude Feerwerdermeeden, tegenwoordig de Medenertilster- polder genoemd. 
Het gehucht bestaat uit slechts twee boerderijen en twee arbeidershuisjes aan de voet van een wierde, hoogte ca, 2,6 meter boven NAP, en nog eens twee boerderijen iets daarbuiten.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 27 oktober 2023

Bernard Johan von Prott

Het Bontehuis getroffen door een grote bombe

Het zogeheten Bontehuis aan de Vismarkt is een van de grotere huizen aan de Vismarkt tijdens het beleg in 1672 geweest. Het Bontehuis wordt geraakt door een bom van Bommen Berend: maar wie zijn de mensen die hier de gevolgen van hebben ondervonden? In deze periode biedt het herenhuis onderdak aan meerdere hooggeplaatste lieden. In dit artikel wordt het verhaal verteld van een tijdelijke inwoner van het Bontehuis en haar lot.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

Hgv. 25 oktober 2023

De Mariakerk van Uithuizermeeden

Van verre zichtbaar is de bijna vijftig meter hoge toren van de kerk van Uithuizermeeden. De hoogte, de blauwwitte kleur en de bijzondere vormgeving maken het tot een van de meest karakteristieke torens in de provincie Groningen. Binnenin de kerk herinnert veel aan de familie Rensema, bewoners van de Rensumaborg en collators van de kerk. Het indrukwekkende grafmonument is echter voor Rodolf Huinga, lid van een voornaam Ommelander geslacht en bewoner van de Ungersmaborg. De kerk is een Rijksmonument (nr. 21315).

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen

De Mariakerk van Uithuizermeeden, 
Foto: (c) Jur Kuipers.

Hgv. 24 oktober 2023

Het graf van Jacob Alders en twee anderen in Uithuizermeeden
alsmede oorlograven

Het meest rechter graf is van Jacob Alders, zoon van Alder Jebbes en Fenje Jakobs. Alder en Fenje hebben drie kinderen gekregen. Jacob is volgens het doop- en trouwboek gedoopt op 5 februari 1769 te Uithuizermeeden. Of Jacob getrouwd is geweest en met wie, heb ik niet kunnen vinden. Met enige stelligheid wordt vermoed dat hij nooit getrouwd is geweest. Met Meeden wordt Uithuizermeeden bedoeld, de vroegere schrijfwijze is Meeden.

Waarom deze bijzondere graven op deze website? Wel, de teksten (vooral die van Jacob Alders) zijn heel bijzonder en vertellen een verhaal dat je moet lezen.

Klik hier om het 
hele verhaal te lezen
Sample Headline

$10 Off with
Email Signup

Thank you! Your message has been sent.
Unable to send your message. Please fix errors then try again.