Hgv. 15 mei 2022

De Magnuskerk van Bellingwolde

De Magnuskerk in Bellingwolde dateert vermoedelijk uit de 14e eeuw. Het oorspronkelijke gebouw is ernstig beschadigd door de uitbreiding van de Dollard en in 1527 geheel vernieuwd, onder andere met materiaal van de in 1504 gesloopte kleine toren van Ulsda. Elders wordt vermeld dat de kerk van Beerta deels is opgetrokken met materiaal uit Ulsda. 

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 12 mei 2022

Voormalig hotel Reiderland
te Bellingwolde

Hotel Reiderland te Bellingwolde heeft een rijke geschiedenis gekend voor het dorp, de inwoners en mensen van buiten de voormalige gemeente. We noemen er een paar: hotel, restaurant, Nutsspaarbank, bioscoop, café, speeltuin en nog veel meer.
In dit verhaal gaat we uitgebreid in over de geschiedenis van dit pand in hartje Bellingwolde.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 6 mei 2022

De vuurtoren van Watum


Tussen de Bocht van Watum en het Oostfriesche Gat liggen de zandbanken Paap en Hond. Aan westzijde ligt de zandbank Stern en aan de monding de zandbank Robbenplaat. Voor Hoogwatum ligt het Beppegat. Tussen 1888 en 1945 heeft tussen Garbendeweer en Klein Wierum aan de kust de Vuurtoren van Watum gestaan.

Er volgen nog twee verhalen over dit gebied.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 5 mei 2022

Het kerkhof van Hoogwatum en de kapel van Watum

Dit artikel is in feite een vervolg op het verhaal van gisteren 'Vij moorden in Hoogwatum', die in feite geen moorden blijken te zijn. Althans dat is nooit bewezen. 
In 'Het kerkhof van Hoogwatum en de kapel van Watum' gaan we dieper in op de technische aspecten van de opgravingen zoals deze zijn verricht door het B.A.I. te Groningen en op papier gezet door drs. J.W. Boersma. Hierin komt ook naar voren dat de kapel van Watum eindelijk wordt gevonden. Men weet al langer dat deze heeft bestaan, maar weet nu pas (1969) waar precies. 

Er volgen nog meer verhalen over Hoogwatum.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 4 mei 2022

'Vijf moorden in Hoogwatum'

Welke tragedie heeft zich in de oorlog afgespeeld achter de winderige zeedijk nabij Bierum te Hoogwatum tijdens de laatste rumoerige oorlogsdagen, waarin de Duitsers en landverraders zenuwachtig trachten weg te komen in bootjes over de Eems naar de Duitse Kampen. Ondanks ijverig speuren van de Rijkspolitiemensen heeft men geen bewijsstuk gevonden, dat enig licht brengt in een vermoedelijk vijfvoudige moord.

Er volgen nog meer verhalen over Hoogwatum.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 3 mei 2022

BS'er Olinga en het einde 
van de oorlog

Olinga zit bij de BS. Als BS'er doet hij gids-, koeriers- en wachtdiensten vlak achter het front. Om Holwierde en Nansum wordt dagen gevochten. Soms staan er vijf boerderijen tegelijk in brand. De wachtpost van de BS‘s bevindt zich ’s nachts tussen Losdorp en Holwierde. Eén van hun taken is om uit de vluchtelingen NSB'ers en vooral landwachters vlak voor de bevrijding te arresteren in het gebied dat al bevrijd is van de Duitsers.

Er volgen nog meer verhalen over Hoogwatum.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

De huidige boerderij Hoogwatum achter de bomen en gezien vanaf de zeedijk. De schapen liggen rustig op de dijk, maar dat is ook wel eens anders geweest.....

Foto: Jur Kuipers

Hgv. 2 mei  2022

De dood van verzetsstrijder
Gerard Elema

Boer Gerard Elema wordt verdacht van spionage voor verzetsgroep 't Zwaantje. Zoals op veel boerderijen zitten er bij Elema ook evacués. De SD neemt vijf van hen mee die lopend naar Nansum worden gebracht, bij een weiland vlakbij een bunker. Het verloop van dit verhaal kun je lezen in dit nieuwe artikel dat zich afspeelt vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Er volgen nog meer verhalen over Hoogwatum.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 19 april  2022

Geschiedenis van Bellingwolde

Bellingwolde, in het Gronings: Ben(ne)wolle of Bennewold, is een dorp met 3.305 inwoners, met inbegrip van de omliggende gehuchten Den Ham, Rhederbrug en Rhederveld, in de gemeente Westerwolde. Het draagt het karakter van een streekdorp en heeft een lengte van ruim 4 kilometer. Het is een beschermd dorpsgezicht. Tot 1968 is Bellingwolde een zelfstandige gemeente geweest, deze gaat op in gemeente Bellingwedde die vervolgens op 1 januari 2018 is opgegaan in gemeente Westerwolde.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 13 april  2022

Paasgebruiken
riestern, eieren en meer

Dit keer gaan we het uitgebreid hebben over Paasgebruiken. Met name riestern ofwel neutenschait'n komt uitvoerig aan bod. Wie de spelregels niet meer kent, kan ze hier vinden. Verder vinden we in dit artikel een Paasverhaal dat ik vond op een stuk papier in een van de boeken van mijn oude vriend Wiert J. Eelssema en ondertekend op de wijze waarop hij dat altijd deed met W.J. of W.E. In 2016 heb ik over hem een biografie in boekvorm uitgebracht. Met dit verhaal denken we hierbij nogmaals aan hem terug.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 8 april  2022

Westerdijksterhorn
de toren, het kerkhof en Klaas Klooster

Jur brengt mij op het idee om gaan schrijven over een eenzame gele toren op het oude kerkhof van Westerdijkshorn. Nooit van gehoord. Dan ga je op zoek en van het een komt het ander. Nee, er staat geen kerk meer naast de toren, maar nog wel een boerderij. Er lopen schapen en kippen op het kerkhof en er is een staande grafsteen te zien van Klaas Klooster. Je duikt in zijn genealogische gegevens en er ontstaat een verhaal over deze bijzondere man man met de naam Klaas en zijn vrouw Hinderika. 

N ieuwsgierig geworden? Lees dan eens het artikel over deze gele toren, het kerkhof en Klaas die vroeg overlijdt, maar die er toch in slaagt acht kinderen te verwekken. Zijn weduwe krijgt na zijn dood nòg twee kinderen..., maar een man kunnen we niet vinden....

Een aantal van de fraaie foto's zijn gemaakt met de Ipad van Jur Kuipers, waarvoor mijn dank.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 30 maart  2022

Wonen in Midwolda, Oostwold en Meerland. De Woningwet van 1901

Dit artikel vertelt uitvoerig over hoe de mensen in Midw​​olda, Oostwold en Meerland hebben geleefd voordat de Woning​wet van 1901 is ingevoerd. Het leven in de oude woningen is uitermate bizar en ongezond.  Ook wordt de Woningwet verder omschreven.

De oorspronkelijke tekst van het verhaal is geschreven door J.P. Koers te Scheemda en ook de meeste van de vele foto's zijn van hem afkomstig.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 28 maart 2022

Hannekemaaiers

In lijn met de Kiepkerel die uit Oost-Friesland komt om zijn waren in het noorden aan te bieden, komen ook de Hannekemaaiers of Hollandgänger naar ons land om hier geld te verdienen bij het oogsten. Vrouwen helpen mee om het graan in schoven te binden.

De meeste Duitsers keren na de oogst terug naar vrouw en kind, maar ook veel jonge mannen blijven achter om hier hun bestaan verder op te bouwen. Zo zijn er honderden Duitsers naar ons land geïmmigreerd.
Heeft mijn overgrootvader Roelf Roelfs de Vries zo zijn vrouw Vrouwke Janssen uit Wymeer gevonden?

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 22 maart 2022

De Kiepkerel

Het artikel over de kiepkerel of marskramer heb ik al in 2009 op de website geplaatst. Nu is het verhaal compleet opnieuw herschreven, aangevuld met meer foto's en wetenswaardigheden. 
Bovendien zijn er een drietal video's toegevoegd, namelijk het lied van de kiepkerel (wordt nog wel op bruiloften gezongen door cabaretiers), een video waar de kiepkerel met een vrouw aan het handelen is en tot slot een video van een verhaal over de kiepkerel door Bram Wiekens.
Verder staat de volledige tekst van het lied in het verhaal, waardoor het zeker de moeite waard is om het te lezen, te horen en te zien....

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 19 maart 2022

Geschiedenis van Zuidbroek

' Zuidbroek heeft in de achttiende eeuw ten minste zeven buurtgilden gehad, namelijk Noordergilde, Middengilde, Molengilde en Oudedijkstergilde (samen Uiterburen genoemd), Kerkengilde en Diepstergilde (samen Overburen), verder Tusschenloegstergilde. Het buitengebied van Zuidbroek wordt op 19e-eeuwse kadasterkaarten onderscheiden in Uiterburenboven en Uiterburenbuiten, Zuidbroekboven en Zuidbroekbuiten (De Vennen), alsmede Tusschenloegen boven en Tusschenloegen buiten. De buurtschappen Spitsbergen en Jagerswijk hebben deels in Sappemeer gelegen; de streek ten zuiden daarvan is in het verleden Kostverloren genoemd.'

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 12 maart 2022

De laatste visser van 
Nieuwe Statenzijl

" Mijn vader, Willem Bakker, is geboren in de voormalige gemeente Termunten en is opgegroeid aan de Dollarddijk te Termunten (Fiemel). Hij groeit op in een gezin met 19 kinderen. Mijn grootvader, Jurjen Pieter Bakker, is garnalenvisser op de Dollard en dat beroep heeft mijn vader voortgezet. De gevangen garnalen worden uit de boot in korven geschept en vervolgens over de Dollarddijk gedragen; gewicht meer dan 50 kg. Daarna worden de garnalen opnieuw in een boot geladen, die in een brede vaart binnendijks ligt. Daarmee wordt dan naar de plek gevaren waar de garnalen moeten worden gekookt. Hier aangekomen worden ze nogmaals uitgeladen om gekookt te worden. Nadat de garnalen in grote kookpotten gekookt zijn, worden ze op houten battings in de zon en de wind gedroogd, alvorens ze verkocht kunnen worden"..........

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 8 maart 2022

Een woning bouwen in 1906
maar voor een wc-deur is geen geld

Met de invoering van de woningwet in 1901 moeten nieuw te bouwen woningen voldoen aan een aantal minimale bouweisen. Voor die tijd doet men maar wat en wonen arme arbeidersgezinnen in schamele huizen met lage zolders, stenen vloeren en een rokerig woonvertrek vanwege open vuren en nauwelijks ventilatie.
In 1901 verandert dat. Iemand die wil bouwen, moet bij de gemeente een vergunning aanvragen. De aanvraag wordt getoetst aan de eisen van de woningwet: houten vloeren, minimale zolderhoogte, ramen die kunnen worden opengeschoven en goede bedsteden voor jongens en meisjes apart. De aanvraag dient te worden gedaan met plattegrond, gevelaanzichten en maten.
Maar voor een wc-deur is geen geld.......

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 6 maart 2022

De stokoude Daniel Stuttje uit Beerta

Hiernaast zien we Daniel Stuttje sr. zitten op zijn kraakstoel in Beerta. Het is april 1926 en de man viert, aldus het bijschrift van de foto, zijn 91ste verjaardag. Dat is voor die tijd echt stokoud! Daarmee is hij op dat moment de oudste inwoner van Beerta. De oude Daniel heeft twee broers, Harm, Harm en een zus Grietje. Zijn eerste broer Harm overlijdt voor zijn negende levensjaar. De tweede broer wordt 73 jaar en overlijdt in Nieuw Beerta. Grietje wordt geboren in Winschoten en overlijdt op 80-jarige leeftijd in Beerta.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 3 maart 2022

Smeerling

We blijven vandaag nog even in Westerwolde en reizen af naar Smeerling. Smeerling wordt in het Gronings uitgesproken als ‘De Smilke’ ligt in de gemeente Stadskanaal in de streek Westerwolde aan de Ruiten Aa en aan de N365 ten westen van Vlagtwedde. Smeerling bestaat uit niet meer dan acht verspreide Westerwoldse boerderijen die samen een beschermd dorpsgezicht vormen.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 28 februari 2022

Westerwolde

Westerwolde is een streek rondom de bekende Ruiten-Aa, de Mussel-Aa en de Westerwoldse Aa. Het gebied wordt in de 18e eeuw ook wel Woldingen of Westwoldingen genoemd, de inwoners Westwoldingers. Ten westen en ten zuiden van Westerwolde liggen de Groninger Veenkoloniën, ten noorden het Reiderland en ten oosten het Eemsland in Duitsland. De oude dorpen Ter Apel, Sellingen, Vlagtwedde, Onstwedde, Wedde en Vriescheloo en het later gestichte Alteveer (ten noorden van Stadskanaal) horen bij deze voormalige heerlijkheid.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 24 februari 2022

Molen Bulder te Westerlee

Aan de Molenstraat 4 te Westerlee heeft ‘Molen Bulder’ gestaan. De molen is in 1852 herbouwd voor Jan Nicolaas Mulder en in 1958 voor een groot deel afgebroken. Alleen het onderstuk staat er nog. Het is een achtkante stellingmolen geweest en in gebruik geweest als windmolen voor het malen van koren. De molen heeft een bovenkruier gehad met een oud-Hollandse opgehekte vlucht. De nog bestaande onderbouw is van steen, van de houtgedekte bovenbouw is niets meer over. De voorganger van deze molen is een standerdmolen geweest. Van de korenmolen van H. Bulder is de onderbouw blijven staan na de sloop in 1958 waarvoor al eerder op 7 december 1955 een vergunning tot sloop is afgegeven.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 21 februari 2022

De Sint Joriskerk van Westerlee

Op dezelfde plek waar nu de huidige Nederlands Hervormde Kerk staat (Hoofdweg 87), heeft al eeuwenlang een kerk gestaan. Het bouwjaar van die kerk is niet bekend, maar we weten wel dat er in de 14e-eeuw al een kerk in Westerlee heeft gestaan. Naast de kerk in westelijke richting heeft rond 1725 een klokkenstoel gestaan. 

De kerk wordt al in vroegere eeuwen door de bewoners van Westerlee en Heiligerlee gemeenschappelijk gebruikt. Oorspronkelijk hebben de kerk en de pastorie toebehoord aan het klooster van Heiligerlee. De kerk is gewijd aan de Heilige Sint Joris.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 18 februari 2022

De geschiedenis van Westerlee

Dit keer een verzoek van iemand die graag iets meer wil weten over de geschiedenis van Westerlee. Aan dit verzoek willen we graag voldoen, omdat er over Westerlee nog geen artikel op NZD staat.
 
Westerlee (Gronings: Westerlij) ligt gemeente Oldambt en heeft 1.490 inwoners per 1 januari 2021. Westerlee ligt tussen Meeden en Heiligerlee. Van 1811 tot 1821 is Westerlee een zelfstandige gemeente geweest. De naam Westerlee verwijst waarschijnlijk naar de zandrug (lee) waarop het dorp gebouwd is. Deze zandrug scheidt hier het veengebied van het kleigebied. Op dezelfde rug liggen ook Meeden en Heiligerlee. Ten noorden van het dorp begint het Oldambt, ten zuiden de Veenkoloniën.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 14 februari 2022

Geschiedenis van het notariaat
De Notaris

Dit artikel over het notariaat ofwel de notaris is een pittig en vrij lang verhaal over de geschiedenis van het notariaat. Het is voorals geschikt voor degene die geïnteresseerd is in geschiedenis, maar zal ook in de belangstelling liggen van de genealoog die op zoek ik naar gegevens die de notaris in het verleden heeft vastgelegd over zijn of haar familie. Daarbij moet je niet denken dat je het testament van je grootvader bij de archieven kunt inzien, want daarvoor zijn ze nog 'niet oud genoeg', om voor iedereen beschikbaar te zijn.

Wij gaan helemaal terug in de oudheid waar het notariaat (notarii) is ontstaan. De Romeinen waren zo gek nog niet en lieten ook al land en huis vastleggen. Uit die tijd zijn er niet ontzettend veel gegevens te vinden, maar naarmate de tijd vordert, wordt er steeds meer bekend en worden de regels steeds strenger.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 8 februari 2022

De Petruskerk en borg Dijksterhuis of Huis ten Dyke te Pieterburen

Dit keer aandacht voor twee artikels over Pieterburen. Nee, het gaat niet over de zeehonden daar, maar over de statige Petruskerk met veel foto's én over de borg Dijksterhuis, ook wel Huis ten Dyke genoemd. Dat laatste artikel staat al jaren op NZD, maar is nu geheel herschreven en aangevuld met belangrijke details en veel foto's. Helaas is de statige borg in 1902 totaal afgebroken, maar we weten er erg veel over en er zijn ook veel foto's beschikbaar gekomen. Net als in veel andere Groninger dorpen zijn ook hier kerk en borg met elkaar verbonden geweest. 

Verder wordt in het artikel over de kerk ook verteld over de botanische tuin, de 'domies toen'.

Klik hier voor het verhaal over de Petruskerk Klik hier voor het verhaal over borg Dijksterhuis

Hgv. 28 januari 2022

De 'verovering' v​an Nieuwe Statenzijlijl

Over Nieuwe Statenzijl zijn al heel veel artikelen op NZD geplaatst. De laatste handelen over de bewoners rond 1950 en die tijdens WOII. Maar er is nog geen verhaal over de inname van de Duitsers begin mei 1940.

Bij toeval krijg ik van Frits een verhaal in handen van een Duitse soldaat die beschrijft hoe de 'verovering' van Nieuwe Statenzijl in mei 1940 heeft plaatsgevonden.

Het is een verhaal bekeken vanuit de ooghoeken van een Duitse soldaat die eerst naar Emden wordt geroepen om daar te trainen voor het toekomstige 'gevecht'. De inval zal later plaatsvinden vanuit de Kanalpolder in Duitsland.

Helaas is de naam van deze soldaat mij niet bekend.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 20 januari 2022

De geschied​enis van Meeden

Dit artikel beschrijft de geschiedenis van het dorp Meeden. Ik herinner me nog goed dat een boer uit Meeden mijn vader heel graag als vaste medewerker in dienst wilde hebben. Als loon krijgt hij dan 38 gulden per werkwee van 40 uur, inclusief 240 uur overwerk (zonder extra betaling) en één week onbetaalde vakantie in de winter. Hoewel mijn vader daar negatief op reageert, heeft de boer tot zeker 5 keer toe geprobeerd hem naar Meeden te krijgen. Uiteraard heeft mijn vader dat niet gedaan!

Het bovenstaande is typerend voor de sfeer tussen boer en arbeider in Meeden, zoals ook uit dit artikel over de geschiedenis van het dorp blijkt. Typerend is ook dat er eigenlijk geen mensen meer in Meeden wonen die daar ook werken.... Het is een forenzendorp geworden en de boer zit eenzaam op zijn trekker....

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 18 januari 2022

Nieuwe Statenzijl in de 
Tweede Wereldoorlog

Net als de 'Bewoners van Nieuwe Statenzijl' van 12 januari is dit artikel​ geschreven door Jurjen Bakker die tegenwoordig in Winschoten woont.
In Nieuwe Statenzijl wonen in april 1945 negen gezinnen. Sluismeester is destijds de heer IJdema, die woonachtig is in de sluismeester woning, eigendom van Rijkswaterstaat, deze woning staat er nog steeds. Diens zoon, Hendrik IJdema is sluisknecht en woont aan de overzijde
van de schutsluis eveneens in een huis van Rijkswaterstaat. Dat huis staat er sinds de bouw van het nieuwe sluizencomplex in de 20e eeuw niet meer.
In dit artikel wordt het wel en wee van de inwoners van Nieuwe Statenzijl tijdens de roerige dagen van 1945
beschreven.

Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 12 januari 2022

De bewoners van Nieuwe Statenzijl

Rond de jaren 50 van de vorige heeft ziet Nieuwe Statenzijl er heel anders uit dan tegenwoordig. Sommigen halen nu nog steeds herinneringen op uit het verre verleden. Herinneringen die nooit meer werkelijkheid zullen worden. De webmaster van NZD woont in die tijd naast de zoon van garnalenvisser Willem Bakker. Het is deze zoon Jurjen, met als roepnaam Jurrie of Jurn, die net als ik buurtschap Nieuwe Statenzijl met regelmaat van de klok nog steeds bezoekt. Jurrie schrijft in dit artikel met veel foto's over de bewoners daar van vóór en ná 1950. Veel herinneringen doen pijn....



Klik hier om het hele verhaal te lezen

Hgv. 9 januari 2022

Inge​​metselde kanonskogel s

De groenkoperen bol in de Rabenhauptstraat in de Groninger Herewegbuurt, stelt een kanonskogel voor. Het jaartal 1672 verwijst naar het jaar waarin de slag om Groningen heeft plaatsgevonden (zie foto rechts). Legeraanvoerder Carl von Rabenhaupt verdedigt de stad tegen de inval van de bisschop van Münster, bijgenaamd Bommen Berend. Zijn soldaten, ruim 20.000 in getal, belegeren de stad vanuit het zuiden, in de omgeving waar nu de Rabenhauptstraat en de Kempkensberg gelegen zijn.

Klik hier om het het hele verhaal te lezen

Hgv. 7 januari 2022

Simon ​van Wattum

Het is medio eind jarig zestig van de vorige eeuw als ik met Wiert (Jacob) Eelssema (1902-1970), schrijver, dichter, journalist en columnist met de blauwe Fiat 850 naar het Oostereinde in Winschoten rijd. Eigenlijk is dat niet meer het Oostereinde, maar de Oostwolderweg. Daar staat nog steeds de voormalige woning van Simon van Wattum en zijn vrouw Gepke, geheel onderscheidend van de andere woningen daar aan het Oostereinde, met eraan vastgeplakt drie gelijke schuurtjes, keurig opgetrokken uit baksteen. Simon en Gepke zijn nu al jaren overleden. Wiert moet even met Simon praten. Ik herinner me niet meer waar het over ging. Ongetwijfeld heeft het iets te maken gehad met een schrijfsel van Wiert voor de Winschoten Courant. Het was een hele eer voor mij (als achttienjarige) om de hoofdredacteur van de ‘Winschoter’ te mogen ontmoeten, geheel weggezakt in zijn leunstoel.

Klik hier om het hele verhaal te lezen.